کارگاه با پرسش استاد از سطح علمی و تجربیات پژوهشی طلاب آغاز شد. ایشان با اشاره به الزام چاپ مقاله برای طلاب سطح ۴، این شرط را یکی از دغدغههای مهم دانشپژوهان دانستند و تأکید کرد که طلبه برای دریافت مدرک خود باید پیگیر مراحل نگارش مقاله و تعامل با نشریات باشد تا با روندها آشنا شود، چالشهای مسیر را شناسایی کند و قلم خود را تقویت نماید.
در ادامه، استاد مباحث زیر را مطرح کردند:
1.فرایند ثبت مقاله در فصلنامهها: توضیح مختصری درباره نحوه ارسال مقاله و مراحل داوری ارائه شد.
2.اصول مقالهنویسی: مقاله باید مسئلهمحور باشد و از پیشینهای قوی برخوردار باشد.
3. نوآوری و فرایند پذیرش: تبیین نقش نوآوری در متن مقاله برای جلب نظر داوران و اشاره به مراحل اصلاحات پس از پذیرش.
4.نوآوری روشی در سطح ۴: تأکید شد که نوآوری باید از انتخاب موضوع آغاز شود و با بهرهگیری از روشهای جدید، در حوزه علوم انسانی و اسلامی قلم زده شود.
5.نقد آسیبهای روشی: آسیبهایی که عمدتاً ناشی از اتکای تحقیق بر دانش تجربی و پارادایم پوزیتیویستی است، بررسی شد.
6.آسیبهای رایج در تدوین مقاله: مواردی همچون ابهام در موضوع، عدم تبیین زمینه، نمونهگیری نامناسب، رعایت نکردن اصول مقالهنویسی، ارائه نادرست آمار، غفلت از بحث و تحلیل نتایج، غلطهای تایپی و ضعف در چکیدهنویسی.
7کاربرد هوش مصنوعی: استفاده از این ابزار در یکدستسازی قلم و ارتقای دقت محتوایی مفید دانسته شد.
در بخش عملی کارگاه، استاد با استناد به پایاننامه یکی از طلاب مدرسه علمیه رکنالهدی با عنوان «بررسی عزتمندی از منظر آیات و روایات»، فرایند تبدیل محتوای رساله به مقاله را به صورت عینی توضیح داد.
ایشان پیشنهاد کرد که پژوهشگر ابتدا دامنه سؤال انتخابی را محدود کند، از تکراری نبودن آن اطمینان یابد، پیشینه را بررسی و زوایای ناگفته موضوع را کشف کند. همچنین استفاده از روش تحلیل مضمون به عنوان یکی از روشهای منعطف و کارآمد برای دادههای کیفی توصیه شد. در این روش، دادههای متنی در قالب شبکهای نظاممند کدگذاری و سازماندهی میشوند تا ارتباط میان مضامین آشکار گردد. برای آشنایی بیشتر با این روش، مطالعه کتاب «اصول و مبانی روشهای پژوهش کیفی» اثر حسین خنیفر پیشنهاد شد.
در ادامه، پایاننامه یادشده با روش تحلیل مضمون بازخوانی شد و یک موضوع پیشنهادی برای نگارش مقاله با عنوان «تحلیل مضمون عوامل عزتآفرین در جامعه اسلامی؛ مطالعه تطبیقی بر اساس آیات قرآن» به مخاطبان ارائه گردید. کارگاه با پرسش و پاسخ پیرامون مسائل مقالهنویسی به پایان رسید.
