به گزارش پایگاه خبری معاونت پژوهش مدرسه علمیه تخصصی حضرت نرجس سلام الله علیها زاهدان، کرسی علمی ـ ترویجی با عنوان «بررسی تطبیقی مسئله رنج در بودا و امامان شیعه علیهم السلام» با ارائه حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید محمد حسین موسوی، و نقد حجت الاسلام و المسلمین دکتر غلامرضا رضویدوست، دبیر علمی سرکار خانم دکتر ام البنین کوهستانی مورخ پنجشنبه 30 بهمن ماه به صورت حضوری برگزار گردید.
دبیر علمی سرکار خانم کوهستانی در ابتدا جلسه تاکید کردند کرسیهای علمی ترویجی برنامه اداری یا تشریفاتی نیستند، بلکه نشانه پویایی اندیشه و حیات علمی نهاد دانشگاه و حوزهاند. تجربه نظامهای علمی پیشرو نشان داده که علم صرفاً در قالب مقاله و کتاب رشد نمیکند، بلکه در بستر گفتوگوی علمی، نقد روشمند و عرضه عمومی ایدهها به بلوغ میرسد. این رویکرد در منظومه فکری مقام معظم رهبری نیز با مفاهیمی چون جنبش نرمافزاری، تولید علم و نظریهپردازی مورد تأکید قرار گرفته و آزادی فکر و مناظره، بهعنوان یک ارزش بنیادین انقلاب اسلامی مطرح شده است.
در ادامه فرمودند مسئله رنج، مسئلهای عمیق و زنده است که فراتر از تجربه فردی، امروزه به یک چالش تمدنی بدل شده است. آمارهای سازمان جهانی بهداشت درباره گسترش افسردگی و اضطراب نشان میدهد رنج، مسئله روز جهان است و ادیان و سنتهای فکری همواره در پی معنابخشی و پاسخ به آن بودهاند.
استاد ارائه دهنده جناب دکتر موسوی فرمودند: آیین بودا، که حدود ۵۶۰ سال پیش از میلاد شکل گرفته، مسئله رنج را در قالب «چهار حقیقت» تبیین میکند: نخست اینکه همه زندگی رنج است؛ دوم، منشأ رنج آرزو و امیال انسانی است؛ سوم، رهایی از رنج با ترک امیال و هواهای نفسانی ممکن میشود؛ و این رهایی به نیروانا میانجامد. راه عملی آن نیز در قالب هشت گام مانند شناخت درست، گفتار درست و کردار درست ارائه میشود. با این حال، از منظر مبانی، آیین بودا فاقد اعتقاد به توحید و معاد است، به تناسخ باور دارد، تفکر فلسفی را نفی میکند و شریعت وحیانی ندارد.
در مقابل، اسلام رهایی از رنج را نه حذف مصیبت، بلکه رهایی از رنجهای درونی میداند و راه آن را تقویت توحید معرفی میکند. آیه «لا خوف علیهم ولا هم یحزنون» نشان میدهد که ایمان به مبدأ و معاد، انسان را از خوف آینده و حزن گذشته میرهاند. در این نگاه، رنج امری درونی و مصیبت امری بیرونی است و رسیدن به مقام رضا، کلید آرامش و قرب الهی محسوب میشود.
استاد ناقد جناب دکتر رضویدوست در نقد بحث فرمودند: بر اساس تقدیر الهی: «وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ… و َبَشِّرِ الصَّابِرِينَ» و نیز بر اساس آیه «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي كَبَدٍ» مدار زندگی انسان بر پایه سختی و رنج است. حال سؤال این است که چگونه میتوانیم از این مصیبتها که باعث رنج میشود، رهایی یابیم و چگونه از مصیبت، رنج نبینیم؟
پاسخ دکتر موسوی: با شناختدرمانی مبتنی بر توحید. اگر انسان به مقام «إنا لله و إنا إلیه راجعون» برسد، مصیبت باقی میماند اما رنج از بین میرود.
سؤال دوم: بر این اساس روایاتی مانند «الدنیا سجن المؤمن و جنة الکافر» که دنیا را زندان و محل رنج مؤمن نام میبرد، چگونه توجیه میشود؟
پاسخ دکتر موسوی: این روایات مطلق نیستند. دنیا در مقایسه با بهشت برای مؤمن زندان است، زیرا قرب کامل به خدا در دنیا محقق نشده و محدودیت وجود دارد. رنج مؤمن، رنج دوری از خداست، نه رنج مادی
