مقاله به بررسی ماهیت، مبانی، شرایط، احکام و مصادیق نفقه زن (تأمین هزینههای زندگی توسط شوهر) در اسلام به صورت تطبیقی میان مذاهب پنجگانه اسلامی (امامیه، حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی) و نیز در ادیان و تمدنهای دیگر (زرتشتی، یهودیت، مسیحیت و جوامع باستانی) میپردازد. محور اصلی، بررسی رابطهٔ نفقه با تمکین (اطاعت زن) و مفهوم نشوز (نافرمانی) است.
۱. تعاریف کلیدی
· نفقه: نیازمندیهای ضروری زندگی زن شامل خوراک، پوشاک، مسکن، اثاث منزل، هزینههای درمان، نظافت و... مطابق با شأن و عرف متعارف.
· تمکین: اطاعت زن از شوهر که به دو قسم است:
· تمکین خاص: آمادگی برای روابط زناشویی.
· تمکین عام: حسن معاشرت، اطاعت در امور مربوط به زندگی و سکونت در منزل تعیینشده.
· نشوز: نافرمانی و خروج هر یک از زوجین از انجام وظایف زناشویی. نشوز زن میتواند منجر به سقوط حق نفقه شود.
نهاد نفقه در اسلام، مبتنی بر تفاوتهای طبیعی و نقشهای متفاوت زن و مرد در خانواده است. در این نظام، مرد به عنوان سرپرست و تأمینکننده مالی مکلف به پرداخت نفقه است و زن نیز در چارچوب شرع موظف به تمکین میباشد.
· اسلام در مقایسه با ادیان و تمدنهای پیشین، با الزامی کردن نفقه، حقوق مالی مشخص و محکمی برای زن در خانواده قائل شده و از او حمایت کرده است.
· اختلاف اصلی فقها نه در اصل وجوب نفقه، بلکه در شرایط، موانع و جزئیات مصادیق آن است که عمدتاً به عرف و شرایط زمان و مکان واگذار شده است.
روش تحقیق مقاله: کتابخانهای، توصیفی-تحلیلی و تطبیقی.
هدف اعلام شده:آگاهیبخشی به زوجین، تقویت خانواده، نشان دادن نقاط قوت اسلام در حقوق زنان و ایجاد تفاهم بین مذاهب.
