پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

قصر، از مهم‌ترين اساليب بلاغي در زبان عربي و قرآن كريم است و در انتقال معاني تأكيد و حصر نقش اساسي دارد. اين نوشتار با هدف بررسي بازتاب ساختارهاي قصري قرآن كريم در ترجمه‌هاي فارسي هشت مترجم منتخب، شامل ارفع، انصاريان، الهي قمشه‌اي، پاينده، رضايي اصفهاني، طبري، فولادوند و مكارم شيرازي انجام شده است. محدودۀ پژوهش آيات منتخب از جزءهاي ۲۱ و ۲۲ قرآن كريم است. روش پژوهش، توصيفي‌تحليلي و گردآوري داده‌ها، كتابخانه‌اي است. در هر آيه، ساختار نحوي و بلاغي تحليل شده و سپس ترجمه‌ها از جهت انعكاس يا عدم انعكاس مفهوم قصر ارزيابي شده‌اند. در اين پژوهش، سه ساختار اصلي قصر بررسي شده است: قصر به‌وسيلۀ إنّما؛ قصر حاصل از تقديم ما حقّه التأخير؛ قصر مسند محلي به ال جنس. نتايج نشان مي‌دهد كه ميزان بازتاب قصر در ترجمه‌هاي فارسي يكسان نيست. برخي مترجمان با به‌كارگيري نشانگرهايي مانند فقط، تنها و ويژه، مفهوم قصر را آشكارتر منتقل كرده‌اند، در حالي كه بسياري از ترجمه‌ها به انتقال معناي كلي آيه بسنده كرده و ساختار بلاغي قصر را منعكس نكرده‌اند. همچنين روشن شد كه در شماري از آيات، تقديم نحوي الزاماً بر قصر حقيقي دلالت ندارد و سياق آيه نقش مهمي در فهم بلاغي آن ايفا مي‌كند. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه توجه به ظرايف بلاغي در ترجمة قرآن كريم براي انتقال دقيق‌تر معاني آيات ضروري است.