پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

ارتداد از جمله مسائل مهم و بحث‌برانگيز در فقه اسلامي است كه از ديرباز در منابع فقهي مورد توجه فقهاي مسلمان قرار گرفته است. اهميت اين موضوع در فقه اماميه هنگامي بيشتر آشكار مي‌شود كه احكام زن و مرد مرتد با يكديگر مقايسه گردد؛ زيرا در برخي از احكام، ميان زن و مرد تفاوت‌هايي وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسي مهم‌ترين احكام فقهي زن مرتد و مستندات آن در فقه اماميه انجام شده است. روش تحقيق، كتابخانه‌اي و شيوه پردازش اطلاعات، توصيفي ـ تحليلي است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه ارتداد در فقه اماميه به دو قسم فطري و ملي تقسيم شده و آثار فقهي آن در حوزه‌هاي مختلفي همچون احكام كيفري، نكاح، طهارت و نجاست و ارث قابل بررسي است. در حوزه كيفري، برخلاف مرد مرتد، براي زن مرتد حكم قتل به صورت معمول مطرح نشده و احكام خاصي از جمله حبس و الزام به توبه درباره وي مورد توجه فقها قرار گرفته است. در حوزه خانواده نيز ارتداد زن مي‌تواند بر استمرار رابطه زوجيت، عده و امكان بازگشت به نكاح تأثير بگذارد. همچنين از منظر مشهور فقه اماميه، كفر موجب ترتب حكم نجاست شده و ارتداد در مسئله توارث نيز آثار خاصي ايجاد مي‌كند. بررسي مجموعه اين احكام نشان مي‌دهد كه نوع ارتداد و زمان تحقق آن، در تعيين آثار فقهي زن مرتد نقش اساسي دارد. ازاين‌رو، شناخت دقيق اين تفاوت‌ها نيازمند مراجعه هم‌زمان به ادله نقلي، آراي فقها و قواعد فقهي مرتبط است.