پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

هدف اين پژوهش، بررسي تطبيقات فقهي-حقوقي نقض حريم خصوصي در فضاي مجازي است. مسئله اصلي تحقيق آن است كه با توسعه سريع فناوري و ظهور شيوه‌هاي نوين نقض حريم خصوصي، ضرورت تطبيق مباني فقهي با قوانين موضوعه براي پاسخگويي به چالش‌هاي جديد آشكار مي‌گردد. اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي و رويكردي تطبيقي، با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و اسنادي انجام شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه حريم خصوصي فضاي مجازي از منظر فقه اماميه مبتني بر آيه ۱۲ سوره حجرات، روايات حرمت تجسس و قواعد چهارگانه عدم ولايت، احترام، لاضرر و سلطنت حمايت مي‌شود و در حقوق موضوعه نيز اصل ۲۵ قانون اساسي و قانون حمايت از حقوق كاربران (۱۴۰۰) از آن صيانت مي‌كنند. شش دسته اصلي نقض حريم خصوصي شامل تجسس و نظارت غيرمجاز، سوءاستفاده از اطلاعات، افشاي اسرار، غيبت و تهمت الكترونيكي، استراق سمع و بصر، و سرقت هويت شناسايي شد كه همگي در فقه حرام و در قوانين مجازات اسلامي و جرايم رايانه‌اي جرم‌انگاري شده‌اند. ورود به حريم خصوصي تنها با رضايت آگاهانه، حكم حاكم شرع يا ضرورت اضطراري مجاز است. نقض اين حريم موجب مسئوليت مدني (مبتني بر قواعد «من أتلف» و «لاضرر») و مسئوليت كيفري (شامل تعزير، حبس و جزاي نقدي) است. نتيجه‌گيري بيانگر تطابق قابل توجه ميان احكام فقهي و قوانين موضوعه است كه نشان مي‌دهد حمايت از حريم خصوصي در فضاي مجازي از اصول بنيادين هر دو نظام بوده و نيازمند همكاري براي ايجاد تعادل ميان آزادي اطلاعات و كرامت انساني در عصر ديجيتال مي‌باشد.