پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده وظايف مرد در تأمين رفاه مالي خانواده از منظر فقه اماميه، نقش محوري در حفظ آرامش، عدالت اقتصادي و كرامت خانواده دارد. گستره اين وظايف شامل اقداماتي است كه مرد موظف به انجام آن‌هاست و محدوديت‌هايي كه بايد از آن‌ها پرهيز كند. بررسي فقهي اين وظايف با تكيه بر قاعده عرف نشان مي‌دهد كه تكاليف مالي مرد تنها به حداقل ضروري محدود نمي‌شود، بلكه تأمين رفاه متعارف و متناسب با شأن خانواده نيز جزء وظايف شرعي اوست. مسئله اصلي پژوهش ناشي از ضرورت تعيين حدود و قلمرو شرعي و عرفي مسئوليت‌هاي مالي مرد در خانواده است. فقدان آگاهي درباره اين مسئوليت‌ها مي‌تواند منجر به تضييع حقوق همسر و فرزندان و بروز مشكلات اقتصادي و اجتماعي گردد. تحقيق حاضر در دو بعد فقهي و اجتماعي اهميت دارد. از منظر فقهي، چارچوبي علمي و مستند براي استنباط وظايف مالي مرد ارائه مي‌دهد و از منظر اجتماعي، رعايت اين وظايف موجب ارتقاي رفاه خانواده، كاهش تنش‌هاي اقتصادي و تقويت قوام و ثبات خانواده‌ها مي‌شود. روش پژوهش توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر منابع معتبر فقه اماميه شامل قرآن، سنت، اجماع فقها و قواعد فقهي مانند عرف، استطاعت، مصلحت و منع ضرر است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد وظايف مرد در تأمين رفاه مالي خانواده در دو بعد قابل تقسيم است: اول، وظايف ايجابي شامل نفقه، مسكن، خوراك، پوشاك و ساير نيازهاي متعارف خانواده؛ دوم، وظايف سلبي شامل پرهيز از اسراف، تجمل‌گرايي، مدگرايي و ترك مسئوليت‌هاي مالي متعارف. تحليل فقهي با تأكيد بر عرف و قواعد فقهي، چارچوبي عملي و كاربردي براي تحقق رفاه متعارف در زندگي معاصر ارائه مي‌دهد. واژگان كليدي: گستره وظايف مرد، وظايف ايجابي، وظايف سلبي، رفاه مالي خانواده، قاعده عرف