پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پديده فقر همواره يكي از مهم‌ترين معضلات اجتماعي و اقتصادي جوامع بوده است. اين پايان‌نامه با هدف بررسي تعهدات شرعي و فقهي حكومت اسلامي در زمينه كاهش فقر، به اين موضوع مي‌پردازد كه مقابله با فقر در فقه اسلامي تنها يك امر فردي يا مستحب نيست، بلكه يك تكليف اجتماعي و حكومتي محسوب مي‌شود كه ريشه در اصول فقهي دارد و مي‌تواند به عنوان يك چارچوب فكري براي سياست‌گذاران به كار رود. اين پژوهش با روش تحقيق توصيفي-تحليلي و رويكرد بنيادي، ابتدا مفاهيم كليدي از جمله فقر، حكومت اسلامي و عدالت اجتماعي را بررسي مي‌كند. سپس به تعهدات حكومت اسلامي در دو دسته ايجابي و سلبي مي‌پردازد. تعهدات ايجابي شامل مواردي همچون گسترش عدالت و توزيع عادلانه ثروت، ايجاد فرصت‌هاي برابر براي استفاده از بيت‌المال، راه‌اندازي صندوق‌هاي تعاوني و نظارت بر فعاليت‌هاي اقتصادي است. در مقابل، تعهدات سلبي حكومت اسلامي بر جلوگيري از مفاسدي چون ربا، رشوه، اختلاس، رانت‌خواري، احتكار و ويژه‌خواري تمركز دارد. اين تحقيق نشان مي‌دهد كه حكومت اسلامي مسئول اصلي ريشه‌كن كردن فقر و محروميت از طريق اجراي عدالت و تأمين نيازهاي اساسي مردم است. حكومت اسلامي، با داشتن تعهدات ايجابي و سلبي، مسئوليت سنگيني در برابر كاهش فقر و تضمين سلامت اقتصادي جامعه بر عهده دارد. عمل به اين وظايف، علاوه بر اينكه يك تكليف شرعي و قانوني است، موجب افزايش اعتماد عمومي و تحقق اهداف بنيادين حكومت اسلامي در برقراري عدالت مي‌شود. اين پژوهش در نهايت پيشنهادهايي براي سياست‌گذاران ارائه مي‌دهد تا از اين چارچوب فكري براي مبارزه مؤثر با فقر در جامعه بهره ببرند.