پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

يكي از عواملي كه در سعادت انسان، تاثير به سزايي دارد و اين اثر حتي بر نسل بعد از او ادامه دارد، لقمه‌ي حاصل از دسترنج انسان است كه از طريق ربحي حلال به دست مي‌آيد و شاه‌كليد عملكرد بانكداري، تجارت و... در اسلام، بحث حلال بودن سود است تا با دقت در ظرافت انديشه الهي و روايات معصومين (عليهم‌السلام) بتوان به مسائل چالش برانگيز در دنياي مدرن، پاسخ داد. ضرورت و اهميت اين مسئله موجب شد تا بررسي مفهوم و مصداق‌ ربح از منظر آيات و روايات بررسي گردد تا با اسوه-گيري از كلام مقدس الهي و انديشه والاي اهل بيت (عليهم السلام) در حوزه اقتصاد گامي بلند برداشته شود كه اين تحقيق به عنوان پژوهشي كتابخانه‌اي بر اساس منابع معتبر تفسيري و روايي مورد توجه قرار گيرد. نتايج برآمده از تحقيق اين است؛ از نظر مفهومي ربح به معناي سود حلال است كه مترادف كلمات ( نَفَعَ ينفَع, كسب,أَفَادَ) است كه به معناي «سود رساندن، به درد چيزي خوردن، مفيد بودن» است خداوند به عنوان رازق هستي، جهان را در تسخير انسان، قرار داد و از انسان خواست تا كسب و كار كند، حيوانات(سودمند در بازار گوشت، پشم، لبنيات، كيف، كفش، سواركاري، باربري‌، كشاورزي )، فلزات(مفيد در صنعت، كشاورزي، نظامي و..)را آفريد تا انسان، انفع الناس باشد. از مصاديق ربح مادي در نگاه قرآني، مي توان به كار و تلاش مولّد: (زراعت و صنعت)، معامله شفاف و عادلانه (مرابحه مبتني بر علم به قيمت)، توليد مستقيم منابع مانند (دامداري، كشاورزي ) ، مشاركت در ريسك و سود(مضاربه) و... را نام برد ، اين سودها، مادامي كه در مسير عدالت، امنيت و آباداني قرار گيرد و به ظلم، تخريب يا ربا منتهي نشود، مورد تأييد الهي است و به‌عنوان عاملي براي تأمين رفاه دنيوي و كسب رضاي اخروي شناخته مي‌شود. از مصاديق ربح معنوي و عوامل دستيابي به آن، محبت به خدا و حب اهل بيت (عليهم السلام)، شكر نعمت، تقوا، زيارت خانه خدا سود معنوي، علم نافع، يقين و... است. ربح مادي و معنوي، باعث روشن شدن دل، جاري شدن چشمه معرفت، استجابت دعا و... است و بركت و عزت جامعه همراه رضايت الهي در كسب لقمه حلال حاصل از ربح مادي و معنوي است. البته ربح مادي با جلوه معنوي در منابع تفسيري مانند(انفاق، صدقه، زكات) وجود دارد.