پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

سوره بقره به عنوان طولاني‌ترين سوره قرآن كريم، احكام، عقايد و داستان‌هاي متعددي را در بر دارد كه شناخت دقيق آن‌ها نيازمند رجوع به تفاسير معتبر است. آيات ۱۳۵ تا ۱۵۰ اين سوره، مباحث عميقي در زمينه امت اسلامي، قبله اوليه مسلمانان (بيت‌المقدس) و تغيير قبله به سمت كعبه، مفهوم حنيف و تسليم در برابر خداوند و مسائل مربوط به هدايت و ضلالت مطرح مي‌كند. تفسير «مواهب‌الرحمن» اثر سيد عبدالاعلي سبزواري، از جمله تفاسير ارزشمند شيعي در دوران معاصر است كه با رويكردي اجتهادي و بهره‌گيري از روايات اهل بيت  و تحليل‌هاي عقلي، گزينه مناسبي براي واكاوي اين آيات محسوب مي‌شود. اين پژوهش به دنبال آن است تا با استخراج ديدگاه‌هاي اين مفسر، ترجمه‌اي روان و تفسيروار از اين آيات ارائه دهد. اهداف پژوهش: ترجمه‌اي روان، دقيق و همراه با توضيح از آيات مورد مطالعه، بر اساس مباني تفسيري سبزواري. تبيين و تحليل ديدگاه‌هاي متمايز سبزواري در مواهب‌الرحمن درباره مفاهيم كليدي اين آيات، از قبيل «حنيف»، «امت»، «شقاوة و سعادة» و فلسفه تغيير قبله. ارائه تصويري روشن از پيام‌ها و آموزه‌هاي هدايت‌بخش اين آيات براي جامعه معاصر. اين پژوهش به روش كتابخانه‌اي-تحليلي انجام شده است. بدين ترتيب كه پس از مراجعه به متن اصلي تفسير «مواهب‌الرحمن» در بخش آيات ۱۳۵ تا ۱۵۰ سوره بقره، نظرات و تحليل‌هاي سبزواري استخراج و سپس با رويكردي تحليلي، در قالب يك ترجمه تفسيري منسجم ارائه گرديده است. در اين مسير، براي روشن‌تر شدن مباحث، از ساير تفاسير معتبر نيز بهره گرفته شده است. بر اساس يافته‌هاي اين تحقيق، سبزواري در تفسير اين آيات: بر مفهوم توحيد ناب و دوري از شرك (حنيف بودن) به دعوت تمامي انبياء تأكيد ويژه دارد. تغيير قبله را نه يك