پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده ولايت در اصطلاح فقهي ؛ به معناي حاكميت و سلطه نفع رساني و اجازه تصرف در امور ديگران طبق مصلحت آنها است ، لذا ولايت يا تكويني است و يا تشريعي . ولايت تكويني مختص ذات مقدس خداوند است و در برخي مراتب نازلتر، اين نوع ولايت شامل پيامبر(صلي الله عليه وآله) و ائمه اطهار(عليهم السلام) نيز مي شود . ولي ولايت تشريعي داراي درجاتي است كه در طول يكديگر قرار گرفته اند يعني در صورت فقدان مرتبه قبلي ، نوبت به ولايت مرتبه بعدي مي رسد . از جمله اين ولايتها : 1- ولايت پيامبر (صلي الله عليه وآله) و ائمه(عليهم السلام) 2- ولايت پدر وجد پدري 3- ولايت فقيه 4- ولايت عدول مؤمنين است. ولايت عدول مؤمنين با روش توصيفي وبا هدف كاربردي كردن اين نوع ولايت با ادله نقلي و عقلي قابل اثبات بوده و كساني مي توانند بر ديگران ولايت داشته باشند كه خود بالغ ، عاقل ، مسلمان ، عادل و رشيد باشند . همچنين از نقطه نظر سعه و ضيق ، ولايت عدول مؤمنين فقط شامل امور حسبي فوري مي باشد و در اجراي حدود ولايتي ندارند ، اما در مورد اجراي معاملات ، عدول مؤمنين تنها در اموال محجورين در صورت فقدان پدر و جد پدري و ولي فقيه و با رعايت مصلحت آنها حق تصرف دارند. فلسفه ايجاد اينچنين ولايتي در اسلام ، آثار اين نوع ولايت مي باشد ، كه از جمله اين آثار مي توان به :رسيدگي به امور ايتام و امربه معروف ونهي از منكر و نفوذ معاملات محجورين اشاره كرد. واژگان كليدي : ولايت عدول، مؤمنين ، ولايت تكويني ، ولايت تشريعي ، امورحسبي