تبیین گام‌های علمی مسئله‌یابی و کشف شکاف پژوهشی در رساله‌های سطح ۴
کارگاه آموزشی روش‌های مسئله‌یابی و کشف شکاف پژوهشی برای نگارش رساله‌های سطح ۴ در روز شنبه ۲ آبان ماه توسط مدارس علمیه رفیعه المصطفی و امام حسن مجتبی برگزار شد
به گزارش روابط عمومی مدرسه تخصصی رفیعه المصطفی ، سرکار خانم دکتر پیشوایی، اولین فارغ‌التحصیل سطح چهار رشته تفسیر تطبیقی حوزه خواهران و استاد حوزه و دانشگاه، در کارگاه آموزشی روش‌های مسئله‌یابی و کشف شکاف پژوهشی که با هدف ارتقای مهارت‌های پژوهشگری طلاب سطح ۴ برگزار شد، به تبیین گام‌های علمی و عملی نگارش رساله پرداخت.
وی گفت: برای رسیدن به یک مسئله پژوهشی فاخر، نخست باید تفاوت چهار مفهوم «موضوع، مشکل، سوال و مسئله» را به درستی شناخت. موضوع تنها قلمرو و جغرافیای پژوهش است، اما مسئله همان خلأ و بن‌بست معرفتی است که پژوهشگر برای حل آن اقدام می‌کند. از جمله خطاهای راهبردی در مسئله‌یابی سطح ۴، انتخاب موضوعات بیش از حد کلان، سفارشی، تقلیدی، عجولانه و یا روی آوردن به موضوعاتی است که جنس پژوهشی ندارند و صرفاً به حوزه‌های تبلیغی و فرهنگی تعلق دارند.
این استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: شکاف پژوهشی به معنای «کار نشده بودن» مطلق نیست، بلکه ممکن است پژوهش‌های پیشین در سطح مفهومی، داده‌ای، روشی یا استدلالی دچار نقص و ابهام باشند. برای کشف این شکاف‌ها، مطالعه دقیق و هدفمند حداقل ۱۰ مقاله معتبر و ۳ کتاب پژوهشی جدید در پنج سال اخیر، رصد همایش‌ها و همچنین بررسی بخش «پژوهش‌های آتی» در رساله‌های دفاع‌شده اخیر، از امن‌ترین و استانداردترین مسیرها به شمار می‌رود.
وی خاطرنشان کرد: فرآیند مسئله‌یابی شامل گام‌های مشخصی است که از صورت‌بندی اولیه قلمرو موضوعی آغاز می‌شود و با مطالعه اکتشافی، ساخت نقشه ادبیات، خوشه‌بندی منابع و مطالعه انتقادی آن‌ها ادامه می‌یابد. محقق با پاسخ صادقانه به سوالات کلیدی همچون «اگر این پژوهش انجام نشود چه خلائی در علم باقی می‌ماند؟» و «ارزش افزوده این رساله چیست؟»، می‌تواند خلأ مستند، مهم و قابل پژوهش را کشف کرده و آن را به یک مسئله علمی تبدیل کند.
خانم دکتر پیشوایی در پایان تصریح کرد: رساله سطح ۴ باید ناظر بر تولید مرزهای جدید دانش، حل گسست‌های بنیادین نظری یا ارتقای گفتمان‌های علمی باشد و صرفاً به گردآوری اطلاعات اکتفا نکند. مسئله نهایی باید از دل دغدغه ذهنی و مطالعات پیشینی پژوهشگر متولد شود تا بتواند در کارگروه‌های علمی با استدلال و مستندات قابل دفاع باشد.
