در این نشست، ابعاد تربیتی و روانشناختی مواجهه والدین با خواستههای فرزندان و نقش پاسخگویی آگاهانه در شکلگیری شخصیت و رشد متعادل کودکان و نوجوانان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
خانم کامرانی در ابتدای سخنان خود، خانواده را بستر اصلی تربیت و شکلگیری شخصیت انسان دانست و بر نقش اساسی پدر و مادر در رشد، بالندگی و توانمندی فرزندان تأکید کرد به گفته ایشان، مسیر رشد و کمال انسان تا حد زیادی به محیط خانواده، شیوه تعامل والدین و الگوهایی وابسته است که کودک در زندگی روزمره از آنان میآموزد. بنابراین، والدین باید بدانند که فرزندان بیش از آنکه از توصیهها و سخنان آنان تأثیر بپذیرند، از رفتار و عملکردشان الگو میگیرند. توجه به سلامت جسمی، روانی و معنوی فرزندان نیز از ارکان اساسی تربیت صحیح است.
یکی از محورهای مهم این نشست، ضرورت شناخت نیازها و تفکیک آنها از خواستهها بود. سخنران با اشاره به اینکه نیازهای کودکان و نوجوانان با یکدیگر و حتی در میان افراد همسن نیز متفاوت است، بیان کرد: نیازهایی همچون امنیت، آرامش، محبت، شنیدهشدن و گفتوگوی دوطرفه باید بهدرستی شناسایی شوند. در مقابل، برخی درخواستها مانند داشتن تلفن همراه، خرید لباسهای غیرضروری یا انتخاب مدل خاصی برای مو، ممکن است بیشتر جنبه خواسته داشته باشند. ازاینرو، پیش از پاسخگویی به هر درخواست، لازم است والدین شرایط فرزند، ویژگیهای فردی، اقتضائات سنی، استعدادها و علایق او را ارزیابی کنند تا بتوانند میان نیاز واقعی و خواسته مقطعی تمایز قائل شوند.
ایشان همچنین بر اهمیت شیوه پاسخگویی والدین تأکید کرد و یادآور شد: مقایسه، تهدید و تحقیر میتواند به تضعیف اعتمادبهنفس و آسیب به شخصیت کودک منجر شود. والدین باید در کنار حمایت از فرزند، نقش هدایتگر داشته باشند و با شناخت توانمندیها و علایق او، زمینه رشد استعدادها و تقویت هوش هیجانی را فراهم کنند. توجه به فعالیتهایی مانند ورزش، هنر و ادبیات نیز میتواند در پرورش ابعاد مختلف شخصیت کودک مؤثر باشد.
بخش دیگری از سخنان خانم کامرانی به مفهوم پاسخ تأخیری به خواستهها اختصاص داشت. ایشان توضیح داد: تأخیر در برآوردهکردن خواسته کودک به معنای بیتوجهی، نادیدهگرفتن یا ردکردن همیشگی درخواست او نیست؛ بلکه فرصتی تربیتی برای آموزش صبر، مدیریت هیجان، پذیرش محدودیتها و درک مفهوم انتظار است. البته این فرایند باید متناسب با سن و میزان درک کودک انجام شود. برای مثال، کودک دو یا سهساله درک روشنی از انتظار ندارد و به توضیح و همراهی بیشتری نیازمند است؛ اما کودک دبستانی میتواند بهتدریج مفهوم انتظار و بهتعویقافتادن خواسته را بیاموزد. در مورد نوجوانان نیز لازم است آنان در بررسی خواستههایشان مشارکت داشته باشند و والدین بهجای تحمیل نظر یا نصیحت یکطرفه، زمانی مشخص را به گفتوگو با آنان اختصاص دهند.
در ادامه، موضوع استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی بهعنوان یکی از چالشهای جدی خانوادههای امروزی مطرح شد. به اعتقاد استاد، والدین باید با مشارکت یکدیگر و هماهنگی با سایر مراقبان کودک، قوانین روشن، واقعبینانه و قابل اجرا برای خانه وضع کنند. این قوانین، بهویژه درباره مدت استفاده از تلفن همراه و حضور در فضای مجازی، باید با گفتوگو و متناسب با سن فرزند تعیین شوند. همچنین، پایبندی والدین به قوانین و وعدههای خود، نقش مهمی در اعتمادسازی دارد. بیتوجهی به خواستههای نوجوان نیز ممکن است او را به سمت پنهانکاری یا تأمین نیازهایش از مسیرهای نامطمئن سوق دهد؛ بنابراین، حفظ ارتباط و اعتماد متقابل ضروری است.
در پایان، خانم کامرانی بر اهمیت گوشدادن فعال، گفتوگوی دوطرفه، آموزش مهارت حل مسئله و صرف زمان کافی برای فرزندان تأکید کرد. ایشان خاطرنشان کرد: تأخیر در پاسخگویی زمانی ارزش تربیتی دارد که همراه با شناخت، توضیح، تعیین زمان و توجه به نیازهای واقعی فرزند باشد. در مجموع، این نشست بر این نکته تأکید داشت که تربیت آگاهانه، مستلزم شناخت فرزند، پاسخگویی مسئولانه و ایجاد تعادل میان حمایت، هدایت و آموزش صبر است؛ تعادلی که میتواند زمینه رشد شخصیتی، افزایش اعتمادبهنفس و تقویت مسئولیتپذیری کودکان و نوجوانان را فراهم سازد.
