ا ﴿۞﷽۞﴾ ا
گزارش پنجمین جلسه از گعدههای پژوهشی
به همت واحد پژوهش مدرسه علمیه تخصصی بانو امین ره پنجمین جلسه از گعدههای پژوهشی با حضور سرکار خانم دکتر موسوی مدرس، پژوهشگر و عضو هیئت علمی جامعهالزهرا در روز سهشنبه ۱۴۰۵/۶/۳۱ از ساعت ۸:۳۰ دقیقه به صورت مجازی برگزار شد.
در این نشست، ضمن گرامیداشت مقام حضرت فاطمه معصومه(سلاماللهعلیها) و عرض تسلیت به مناسبت رحلت آیتالله شبیری زنجانی، با اشاره به روایتی از امام صادق(علیهالسلام) درباره جایگاه ویژه شهر قم و حرم حضرت فاطمه معصومه(سلاماللهعلیها)، بر منزلت این بانوی بزرگوار تأکید شد. در ادامه، مباحث اصلی جلسه به موضوع پژوهش و چالشهای پیش روی پژوهشگران اختصاص یافت. یکی از شرکتکنندگان درباره ترس و نگرانی ناشی از حجم بالای اطلاعات در آغاز مسیر پژوهش پرسش کرد و خواستار راهکارهایی برای مدیریت و دستهبندی این اطلاعات شد.
در پاسخ به این پرسش تأکید شد که دشواری پژوهش در ابتدای مسیر طبیعی است و با تمرین، استمرار و کسب تجربه، انجام آن آسانتر خواهد شد. همچنین توصیه شد پژوهشگر یک کار گسترده را به مراحل کوچکتر تقسیم کرده و از ابتدا برای انجام آن برنامه زمانی مشخصی داشته باشد. تمرکز بر مرحله فعلی و پرهیز از نگرانی درباره مراحل بعدی نیز از دیگر نکات مطرحشده بود. در این بخش همچنین بر ضرورت محدود کردن موضوع پژوهش تأکید شد؛ زیرا موضوعات بسیار کلی، حجم زیادی از اطلاعات را پیش روی پژوهشگر قرار میدهند و موجب سردرگمی میشوند. پژوهشگر باید با طرح پرسشهای مشخص، موضوع کلی را به یک مسئله پژوهشی دقیق تبدیل کند و هنگام جمعآوری اطلاعات نیز ضمن توجه به جامعیت منابع، از ورود مطالب غیرمرتبط جلوگیری کند.
بخش دیگری از نشست به نحوه دستهبندی و ثبت اطلاعات اختصاص داشت. در این زمینه تأکید شد که دستهبندی مطالب نباید به پایان مرحله جمعآوری اطلاعات موکول شود، بلکه پژوهشگر باید همزمان با مطالعه و استخراج مطالب، آنها را در بخش مناسب قرار دهد. ایجاد فایلهای جداگانه برای بخشهای مختلف پژوهش، ثبت مشخصات کامل منابع در زمان استفاده و نگهداری منظم نسخههای مختلف پژوهش از جمله راهکارهای پیشنهادی بود. همچنین بیان شد که ثبت نکردن مشخصات منابع در زمان مطالعه میتواند در مراحل پایانی موجب دوبارهکاری و اتلاف زمان و انرژی شود. به همین دلیل، پژوهشگر باید از ابتدا بداند در پایان کار به چه اطلاعاتی برای تنظیم منابع نیاز خواهد داشت و همان اطلاعات را بهصورت دقیق ثبت کند.
در ادامه درباره چگونگی انتخاب و محدود کردن عنوان پژوهش توضیح داده شد که موضوع پژوهش از ابتدا لزوماً ثابت و نهایی نیست و ممکن است در جریان مطالعه منابع، بررسی پیشینه و آشنایی بیشتر با موضوع تغییر کند. برای نمونه، یک موضوع کلی مانند اعتمادبهنفس میتواند با طرح پرسشهایی درباره عوامل، آثار، علل کاهش و راههای تقویت آن، به موضوعات مشخصتری تقسیم شود و سپس متناسب با گروه مورد مطالعه و منابع موجود، دامنه آن محدودتر شود. در عین حال تأکید شد که محدود کردن موضوع نباید به اندازهای باشد که منابع کافی برای بررسی آن وجود نداشته باشد. همچنین وجود پژوهشهای پیشین درباره یک موضوع، مانعی برای انجام پژوهش جدید نیست؛ زیرا پژوهشگر میتواند با دستهبندی، تحلیل، پردازش و ارائه مطالب از زاویهای متفاوت، به موضوع ساختار و صورتبندی تازهای بدهد. نشست با تأکید بر اهمیت برنامهریزی، نظم در جمعآوری اطلاعات و حرکت مرحلهبهمرحله در مسیر پژوهش به پایان رسید.
