گفتوگو با آزاده بهرامی از طلاب مدرسه علمیه فاطمه الزهرا سلام الله علیها شهرستان اسلام آبادغرب، از برگزیدگان هجدهمین جشنواره «بانوی کرامت» درباره پژوهش در زمینه پاسخگویی به شبهات فضای مجازی
سؤال: لطفاً خودتان را معرفی کنید و بفرمایید با چه موضوع و عنوانی در جشنواره شرکت کردید؟
من آزاده بهرامی هستم و در این جشنواره با مقالهای با عنوان «شیوههای نوین حوزههای علمیه در مناظره و پاسخگویی به شبهات فضای مجازی» شرکت کردم. در این مقاله تلاش کردهام ضمن بررسی ویژگیها و اقتضائات مناظره دینی در محیطهای دیجیتال، ظرفیت فناوریهای نوینی مانند هوش مصنوعی و سامانههای دادهمحور، مهارتهای ارتباطی و روانشناختی موردنیاز طلاب و ضرورت ایجاد نظام راهبری و اعتبارسنجی حرفهای در حوزههای علمیه را تبیین کنم.
سؤال: چه شد که تصمیم گرفتید در این جشنواره شرکت کنید؟
آزاده بهرامی: گسترش روزافزون فضای مجازی و افزایش پرسشها و شبهات دینی در شبکههای اجتماعی، انگیزه اصلی من برای شرکت در این جشنواره بود. احساس کردم روشهای سنتی پاسخگویی، با وجود برخورداری از پشتوانه علمی ارزشمند، بهتنهایی با سرعت، تنوع و قالبهای جدید شبهات در فضای مجازی تناسب کافی ندارند؛ بنابراین، حضور در جشنواره را فرصتی مناسب دیدم تا این مسئله مهم را مطرح کنم و راهکارهایی برای روزآمدسازی شیوههای مناظره و پاسخگویی دینی ارائه دهم.
سؤال: ایده اولیه مقاله از کجا شکل گرفت؟
آزاده بهرامی: ایده اولیه مقاله از مشاهده تغییر شکل شبهات دینی در فضای مجازی شکل گرفت؛ شبهاتی که امروزه تنها در قالب بحثهای علمی و استدلالهای طولانی مطرح نمیشوند، بلکه در قالب پیامهای کوتاه، تصاویر، ویدئوهای مختصر و روایتهای احساسی گسترش مییابند. این وضعیت برای من این پرسش را ایجاد کرد که حوزههای علمیه چگونه میتوانند با حفظ هویت علمی و اخلاقی خود، از ابزارهای نوین و شیوههای ارتباطی متناسب با فضای دیجیتال برای پاسخگویی مؤثرتر استفاده کنند.
سؤال: چرا این موضوع را برای پژوهش و نگارش انتخاب کردید؟
آزاده بهرامی: این موضوع را انتخاب کردم؛ زیرا فضای مجازی به یکی از اصلیترین عرصههای شکلگیری نگرشها، پرسشها و تردیدهای دینی، بهویژه در میان نسل جوان، تبدیل شده است. از سوی دیگر، طلاب و مبلغان دینی برای فعالیت مؤثر در این فضا، علاوه بر دانش دینی، به سواد رسانهای، زبان اقناعی، هوش هیجانی، مدیریت تعارض و آشنایی با فناوریهای نوین نیاز دارند. به همین دلیل، بررسی راههای تقویت این توانمندیها و طراحی سازوکاری منسجم برای پاسخگویی معتبر و اخلاقمدارانه را موضوعی ضروری و کاربردی دانستم.
سؤال: مهمترین چالش شما در مسیر نگارش مقاله چه بود و چگونه آن را برطرف کردید؟
آزاده بهرامی: مهمترین چالش من در مسیر نگارش مقاله، چندبعدی بودن موضوع و ضرورت پیوند دادن مباحث دینی و حوزوی با حوزههایی مانند ارتباطات، روانشناسی، رسانه و فناوریهای نوین بود. برای برطرف کردن این چالش، تلاش کردم با مطالعه منابع مرتبط، تحلیل ساختار شبهات در فضای مجازی و بررسی عملکرد مراکز و نهادهای پاسخگویی، یافتههای نظری و عملی را در کنار یکدیگر قرار دهم و در نهایت، مسئله را در سه محور اصلی فناوریهای نوین، مهارتهای ارتباطی و روانشناختی، و نظام راهبری و اعتبارسنجی سازماندهی کنم.
سؤال: برای نگارش مقاله از چه منابع و روش پژوهشی استفاده کردید؟
آزاده بهرامی: برای نگارش این مقاله، عمدتاً از منابع کتابخانهای و اسنادی، شامل کتابها، مقالات علمی و پژوهشهای مرتبط با مناظره دینی، پاسخگویی به شبهات، سواد رسانهای، روانشناسی ارتباطات و فناوریهای نوین استفاده کردم. روش پژوهش نیز توصیفی ـ تحلیلی بود؛ به این صورت که ابتدا مبانی نظری و دیدگاههای موجود را گردآوری و بررسی کردم و سپس با تحلیل نیازها و ویژگیهای فضای مجازی، راهکارهای مناسب برای ارتقای شیوههای پاسخگویی حوزههای علمیه را در سه محور فناوری، مهارتهای ارتباطی و نظام راهبری دستهبندی کردم.
سؤال: فکر میکنید مهمترین ویژگی مقاله شما که باعث شد مورد توجه داوران قرار بگیرد چه بود؟
آزاده بهرامی: به نظر من، مهمترین ویژگی مقاله، پرداختن به یک مسئله بهروز و کاربردی و نگاه میانرشتهای به آن بود. در این پژوهش، پاسخگویی به شبهات فضای مجازی صرفاً از منظر محتوای دینی بررسی نشده، بلکه نقش فناوریهای جدید، مهارتهای روانشناختی و ارتباطی طلاب و ضرورت نظارت و اعتبارسنجی حرفهای نیز مورد توجه قرار گرفته است. احتمالاً همین نگاه جامع و تلاش برای ارائه راهکارهای قابلاجرا باعث شد مقاله مورد توجه داوران قرار گیرد.
سؤال: آیا در طول نگارش مقاله از استاد یا فرد دیگری راهنمایی گرفتید؟
آزاده بهرامی: در طول نگارش مقاله، علاوه بر مطالعه دیدگاهها و آثار پژوهشگران این حوزه، از راهنماییها و نظرهای علمی استادان و افراد آشنا با موضوع نیز بهره گرفتم. این مشورتها به من کمک کرد تا ابعاد مختلف مسئله را دقیقتر ببینم، از نگاه یکجانبه فاصله بگیرم و ارتباط میان مباحث دینی، رسانهای، روانشناختی و فناورانه را بهتر در ساختار مقاله منعکس کنم.
سؤال: برگزیده شدن در این جشنواره چه احساسی برای شما داشت؟
آزاده بهرامی: برگزیده شدن در این جشنواره برای من بسیار خوشحالکننده و امیدبخش بود؛ زیرا احساس کردم زمانی که برای مطالعه، پژوهش و نگارش مقاله صرف کردهام، مورد توجه و ارزیابی مثبت قرار گرفته است. این موفقیت برای من فقط دریافت یک عنوان یا رتبه نبود، بلکه نشانهای از اهمیت موضوع مقاله و ضرورت توجه بیشتر به مسئله پاسخگویی دینی در فضای مجازی به شمار میرفت.
سؤال: این موفقیت چه تأثیری در انگیزه شما برای ادامه فعالیتهای پژوهشی و نویسندگی داشته است؟ آزاده بهرامی: این موفقیت انگیزه مرا برای ادامه فعالیتهای پژوهشی و نویسندگی بیشتر کرد و باعث شد با اعتمادبهنفس و جدیت بیشتری موضوعات علمی و کاربردی را دنبال کنم. همچنین به من نشان داد که پژوهش درباره مسائل روز جامعه، بهویژه موضوعاتی که با نیازهای دینی و فرهنگی نسل جوان ارتباط دارند، میتواند تأثیرگذار باشد و زمینه را برای ارائه راهکارهای تازه و انجام پژوهشهای تکمیلی فراهم کند.
سؤال: به نظر شما شرکت در جشنوارههای علمی و پژوهشی چه کمکی به رشد استعدادهای جوان میکند؟ آزاده بهرامی: جشنوارههای علمی و پژوهشی فرصت ارزشمندی برای شناسایی، تشویق و پرورش استعدادهای جوان فراهم میکنند. شرکت در این جشنوارهها به جوانان کمک میکند تواناییهای خود را بهتر بشناسند، آثارشان را در معرض ارزیابی متخصصان قرار دهند، نقاط قوت و ضعف خود را کشف کنند و برای ادامه مسیر پژوهش انگیزه بیشتری به دست آورند. همچنین رقابت سالم و ارتباط با دیگر پژوهشگران میتواند زمینه رشد علمی، تقویت خلاقیت و شکلگیری ایدههای تازه را فراهم سازد.
سؤال: اگر بخواهید مقاله خود را در یک جمله برای مخاطبان معرفی کنید، چه میگویید؟
آزاده بهرامی: مقاله من تلاشی برای ارائه راهکارهایی نوین، علمی و اخلاقمدارانه است تا حوزههای علمیه بتوانند با بهرهگیری از فناوریهای جدید و مهارتهای ارتباطی، به شبهات دینی در فضای مجازی سریعتر، دقیقتر و مؤثرتر پاسخ دهند.
سؤال: آیا قصد دارید این مسیر را ادامه دهید و مقالات یا آثار دیگری منتشر کنید؟
آزاده بهرامی: بله، قصد دارم این مسیر را ادامه دهم و در زمینه پاسخگویی به شبهات، تبلیغ دینی در فضای مجازی، سواد رسانهای و کاربرد فناوریهای نوین در فعالیتهای علمی و فرهنگی پژوهشهای بیشتری انجام دهم. همچنین امیدوارم بتوانم در آثار آینده، برخی از محورهای این مقاله را بهصورت تخصصیتر بررسی کنم و به راهکارهای عملی و قابلاستفاده برای طلاب، مبلغان و مراکز پاسخگویی دست یابم.
سؤال: چه توصیهای به افرادی دارید که علاقهمند به مقالهنویسی هستند اما هنوز برای شروع اقدام نکردهاند؟
آزاده بهرامی: توصیه من این است که برای شروع، منتظر فراهم شدن شرایط کاملاً ایدهآل نباشند و از یک پرسش روشن، مسئلهای واقعی یا موضوعی که به آن علاقه دارند آغاز کنند. مقالهنویسی مهارتی است که با مطالعه، تمرین، دریافت بازخورد و بازنویسی تقویت میشود؛ بنابراین بهتر است ابتدا موضوعی محدود و مشخص انتخاب کنند، منابع معتبر را بخوانند، طرح اولیهای بنویسند و از راهنمایی استادان و پژوهشگران باتجربه بهره بگیرند. مهمترین نکته این است که از اشتباه کردن نترسند و نوشتن را قدمبهقدم ادامه دهند.
