خانم ذوقی مجری کارشناس، در ابتدای نشست با اشاره به نقش بیبدیل رسانههای جمعی به عنوان یک پدیده فراگیر، آن را هم فرصتی طلایی و هم تهدیدی جدی برای نهاد خانواده توصیف کرد که مرزهای خصوصی زندگی را درنوردیده و لایههای عمیق هویت، تربیت، عواطف و ارزشهای اخلاقی را دستخوش تغییر ساخته است. و سپس ایشان به عنوان پرسشگر سوالاتی را در موضوع نشست مطرح کردند.
خانم تقیپور در پاسخ به پرسشهای مطرح شده، ابتدا بیان داشتند که رسانههای اجتماعی را «سازنده چارچوب ذهنی» افراد دانست که با ارائه الگوهای غیرواقعی، موجب دگرگونی هویت فردی، شکلگیری «هویت نمایشی» و تضعیف هویت جمعی خانواده میشوند. وی با اشاره به مفهوم «جهاد تبیین» تأکید کرد که اگر خانواده روایت مستقل خود از سبک زندگی و ارزشها را نسازد، ناخواسته مصرفکننده روایتهای آماده رسانهای خواهد شد.
در بخش دیگری از این نشست، سوال تأثیر دوگانه رسانه بر تربیت فرزندان بررسی شد. از یک سو، دسترسی به منابع آموزشی آنلاین به عنوان فرصتی برای رشد علمی مطرح گردید و از سوی دیگر، محتوای بیکیفیت و سرگرمکننده عامل اتلاف وقت، کاهش تمرکز و افت انگیزههای علمی معرفی شد. همچنین به تهدید رسانهها در ایجاد سردی روابط خانوادگی اشاره شد؛ پدیدهای که طی آن اعضای خانواده به جای تعامل چهرهبهچهره، به دنیای مجازی پناه برده و ارتباطات عاطفی عمیق جای خود را به تعاملات سطحی آنلاین میدهد.
وبیان راهکارهای اسلامی برای مدیریت رسانه، بخش مهم دیگری از سوالات این کرسی بود. استاد پاسخدهنده با استناد به آیات و روایات، بر ضرورت برنامهریزی برای زمان، نظارت آگاهانه بر محتوای مصرفی، ایجاد قوانین شفاف خانوادگی و تقویت ارزشهای دینی تأکید کرد و یادآور شد که «مدیریت رسانه صرفاً محدودسازی نیست، بلکه هدایت آگاهانه است».
در ادامه، چالشهای تربیت دینی در عصر رسانه با عنوان «تعارض مرجعیت» تبیین شد؛ جایی که رسانههای اجتماعی به مرجعی موازی و گاهی غالب در برابر خانواده و نهادهای سنتی تربیتی تبدیل شدهاند. عادیسازی تدریجی ارزشگریزی، سیالیت معنا و کاهش اقتدار تربیتی والدین از جمله آسیبهای برشمرده شده در این حوزه بود. شکاف نسلی ناشی از رسانهها و تأثیر آن بر روابط والدین و فرزندان نیز مورد توجه قرار گرفت. عدم آشنایی والدین با دنیای دیجیتال و عقبماندگی آنان از فرزندان، به کاهش گفتوگوی عمیق، پنهانکاری و دوگانگی هویتی در نسل جدید منجر شده است.
در بخش پایانی پرسشها، موضوع جنگ روایتها در بحرانهای اجتماعی و نقش سواد رسانهای در پیشگیری از آسیبها مطرح گردید. با اشاره به حوادثی مانند دیماه ۱۴۰۴و نقش حسابهای جعلی در فضای مجازی، سواد رسانهای به عنوان «واکسن اجتماعی» و ابزاری برای تشخیص اخبار جعلی، کاهش هیجانزدگی و حفظ انسجام خانواده در طوفانهای رسانهای معرفی شد.
خانم ذوقی در جمعبندی نهایی خود خاطرنشان کرد که امروز خانواده در معرض بمباران نرم روایتها و تصاویر قرار دارد و مسئله اصلی، وجود رسانه نیست، بلکه مدیریت روایت و سطح آگاهی خانواده است. خانوادهای که با بهرهگیری از سواد رسانهای، گفتوگو و چارچوبهای روشن، روایت مستقل خود را بسازد، نهتنها از آسیبها مصون میماند، که به کانون ثبات و انسجام اجتماعی تبدیل خواهد شد
