به همت مدرسه علمیه فاطمیه سلاماللهعلیها نجفآباد، کرسی آزاداندیشی با عنوان «هوش هیجانی؛ راهبردی مؤثر برای تابآوری خانواده یا مهارتی برای مدیریت همسر؟» روز دوشنبه ۴ اسفندماه ۱۴۰۴ با حضور طلاب و اساتید در سالن اجتماعات این مدرسه برگزار شد.
استاد ارائهدهنده: سرکار خانم پروین امید (کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، مشاور مدرسه علمیه فاطمیه)
دبیر کرسی: سرکار خانم شهیده شاهبنده (سطح سه رشته مشاوره خانواده با رویکرد اسلامی)
هوش هیجانی چیست؟
خانم امید در ابتدای سخنان خود با اشاره به تعریف هوش هیجانی گفتند: «هوش هیجانی یعنی توانایی درک احساسات خود و دیگران و مدیریت آنها. افرادی که هوش هیجانی بالایی دارند، در ارتباطات اجتماعی و زندگی فردی موفقتر عمل میکنند.»
وی مؤلفههای پنجگانه هوش هیجانی را شامل خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی، انگیزه و مهارت اجتماعی برشمردند.
تفاوت همدلی و همدردی
استاد کرسی ضمن تبیین مؤلفهها به تفاوت همدلی و همدردی اشاره کرده و گفتند: «همدلی یعنی از دریچه نگاه طرف مقابل به موضوع نگاه کردن و درک احساس او بدون قضاوت یا توصیه، در حالی که همدردی همراهی عاطفی صرف و گاه تلاش برای حل مسئله است.»
نقد واژه «مدیریت همسر»
یکی از محورهای مهم این کرسی، بررسی عنوان بحث بود. خانم امید با تأکید بر نامناسب بودن واژه «مدیریت همسر» تصریح کردند:
«مدیریت بار معنایی سلطه و کنترل دارد، در حالی که رابطه زناشویی باید مبتنی بر تعامل، مشارکت و همدلی باشد. هوش هیجانی نه برای مدیریت همسر، بلکه برای کنترل تعارضات و افزایش تابآوری خانواده مؤثر است.»
هوش هیجانی و تابآوری خانواده
وی در تبیین نقش هوش هیجانی در تابآوری خانواده گفتند: «تابآوری یعنی توانایی سازگاری با چالشها، تعارضات و بحرانها. هرچه هوش هیجانی بالاتر باشد، افراد بهتر میتوانند احساسات خود را مدیریت کرده و در برابر مشکلات مقاومت کنند. مؤلفههایی مانند خودآگاهی، همدلی و مهارتهای ارتباطی مستقیم در افزایش تابآوری نقش دارند.»
هشدار درباره سوءاستفاده از هوش هیجانی
خانم امید به جنبههای منفی هوش هیجانی بالا نیز اشاره کرده و گفتند: «برخی افراد با هوش هیجانی بالا ممکن است از نقاط ضعف دیگران سوءاستفاده کنند. بنابراین در کنار هوش هیجانی، سلامت روان و اخلاقمداری ضروری است.»
پرسش و پاسخ مکتوب طلاب
در طول جلسه، طلاب سوالات خود را به صورت مکتوب به دبیر کرسی تحویل میدادند و خانم امید به آنها پاسخ میگفتند. از جمله پرسشهای مطرحشده:
آیا هر دو طرف باید هوش هیجانی بالایی داشته باشند؟
چگونه میتوان هوش هیجانی را تقویت کرد؟
کدام یک از مؤلفههای هوش هیجانی در پیشگیری از تعارضات زناشویی مؤثرتر است؟
راهکارهای عملی برای تقویت هوش هیجانی
استاد کرسی در پاسخ، تمرینهایی برای افزایش هوش هیجانی پیشنهاد دادند:
نوشتن روزانه احساسات و افکار
شناسایی باورهای منفی
تعیین اهداف و تقویت انگیزه
تمرین همدلی با نزدیکان
بهبود مهارتهای ارتباطی مانند شنونده فعال بودن
جمعبندی دبیر کرسی
در پایان، سرکار خانم شهیده شاهبنده، دبیر کرسی، با جمعبندی مطالب گفتند:
«هوش هیجانی ابزاری مؤثر برای افزایش تابآوری خانواده است و به کارگیری آن در روابط زناشویی میتواند به کاهش تعارضات و افزایش رضایت از زندگی کمک کند. واژه مدیریت همسر مفهوم مناسبی نیست و بهتر است از تعامل و همدلی سخن بگوییم.»
