پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

روز سه شنبه مورخ 1404/11/28 دفاعیه پایان‌نامه سطح سه با موضوع « حصری یا عصری بودن علل فسخ نکاح در فقه امامیه» در مدرسه علمیه تخصصی حضرت زهرا سلام الله علیها برگزار شد. در این جلسه حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکترعلی بخشی به‌عنوان استاد راهنما و حجت‌الاسلام والمسلمین جناب آقای دکتر شفیعی نیا به‌عنوان استاد داور، خانم مریم درویشی طلبه ی سطح سه، معاون محترم پژوهش مرکز مدیریت استان لرستان سرکار خانم درویشی، مدیر مدرسه، معاون و همکار پژوهش حضور داشتند. خانم درویشی در مورد حصری یا عصری بودن علل فسخ نکاح در فقه امامیه، گفتند: عیوب موجب فسخ نکاح عمدتاً بر مبنای رویکرد حصری و محدود به موارد منصوص فقهی و روایی تبیین شده است. این نگرش، هرچند با اصل لزوم عقد همخوانی دارد، اما در برابر چالش‌های معاصر مانند بیماری‌های نوپدید (ایدز، هپاتیت) و اختلالات روانی مزمن، ناتوان از تأمین عدالت و پیشگیری از ضررهای جبران‌ناپذیر است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌مندی از منابع کتابخانه‌ای فقه امامیه، ادله حصری (به‌ویژه دلالت روایات و ادعای اجماع) را نقد کرده و ظرفیت‌های فقه پویا -نظیر قواعد لاضرر، نفی حرج، و تنقیح مناط قطعی -را برای پذیرش دیدگاه عصری/تمثیلی کاوش می‌نماید. یافته‌ها حاکی از آن است که ادله حصر در برابر این مبانی تاب نمی‌آورند و با احراز ملاک‌های ضرر غیرقابل‌تحمل و فوت اهداف بنیادین نکاح، امکان تسری حکم فسخ به عیوب هم‌سان نوپدید وجود دارد. در نتیجه، دیدگاه عصری/تمثیلی، مشروط بر تشخیص اجتهادی و رعایت معیارهای فقهی دقیق، به عنوان موضع برگزیده پیشنهاد می‌شود تا از بحران‌های حقوقی خانواده‌های آسیب‌دیده پیشگیری گردد.