معاون پژوهش مؤسسه آموزش عالی حوزوی الزهراء (سلام الله علیها) تبریز، از برگزاری جلسه دفاع خانم پور اسمعیلی، طلبه رشته تفسیر و علوم قرآنی شهرستان تبریز، با موضوع «بررسی تطبیقی روایات برترین امت از دیدگاه شیعه و اهل سنت» در حضور اساتید داور و راهنما؛ حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای کریم علی محمدی و حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای حمیدرضا سروریان روز چهارشنبه 1404/10/10 خبر داد.
خانم پور اسمعیلی هدف از این پژوهش را، بررسی محتوایی روایات، تطبیق و بررسی نقاط مشترک و افتراق آنها بیان کردند. وی سؤال اساسی مطرح شده در پایان نامه خود را پاسخ به این سوال دانستند که آیا فضیلت مطلقی برای صحابه و تابعین، بدون معیار وجود دارد که،با بررسی روایات اسلامی در مکتب فریقین روشن می شود که روایات در این باره دارای یک محتوی نیستند. وی در ادامه افزودند روایات نقل شده از رسول خدا (صلی الله و علیه و آله و سلم) از عامه، در یک تقسم بندی کلی به دو دسته کاملا متفاوت تقسیم می شوند در یک دسته برترین امت با تعابیر متفاوت که مصداق آن را اصحاب رسول خدا (صلی الله و علیه و آله و سلم) و تابعین آن ها در سه قرن یا چهار قرن به بعد دانسته است و افراد بعد از این زمان را از نظر ایمان مورد مذمت قرار داده است. در این روایات کمتر معیار برتری بیان شده و فقط در برخی از آن ها به ضعف ایمانی مؤمنان بعد از قرن های سوم و چهارم پرداخته شده است بدون آنکه دلیل فضیلت صحابه و تابعین بعد از آن بیان شود. دسته دوم روایاتی است که بر خلاف روایت دسته اول برتری را با ذکر تفصیل و علت این برتری بیان کرده است و علاوه بر آن در برخی روایات مؤمنان آخرالزمانی را با توصیفاتی ویژه مانند برادران حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) و بهرمندی از پاداش ویژه خداوند توصیف کرده است. نتیجه اینکه با صرف نظر از سند روایات دسته دوم روایات از نظر عقلی و مؤیدات قرآنی بر دسته ی اول تقدم دارند. از دیدگاه شیعه نیز در برخی روایات به مصداق برترین مردم یا امت تصریح شده و آن مردمان آخرالزمان است و علت برتری را در عناوینی مانند عجیب ترین از لحاظ ایمان، عظیم ترین از جهت یقین و عمیق ترین از نظر تعمق، ذکر شده است و در برخی از روایات صفاتی مانند شراکت در پاداش گذشتگان در مسیر حق، رفقا و دوستان و گرامی ترین امت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در قیامت، رها کنندگان باطل، متمسکین به حق و برادران پیامبر (صلی الله و علیه و آلهو سلم) ذکر شده است که از این عناوین برتری، قابل استنباط است.
بنابراین روایات منقول از اهل بیت (علیهم السلام) و دسته ای از روایات که برترین را مردمان آخرالزمان همراه با دلیل این برتری بیان شده قابل قبول تر است و هر کس دارای مناط برتری باشد چه آخرالزمان و چه زمان درک حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) مشمول این برتری می شود، اگر چه بر اساس روایات نقل شده، برتری نوعی به مردمان آخر الزمان مربوط است.
