گونههای روایات تفسیری بیانگر فضایل اهل بیت علیهم السلام در سوره های جزء سی ام قران کریم
چكيده
قرآن كريم به عنوان معجزه جاويدان، براي تبيين كامل معارف خود نيازمند تفسير است و در اين ميان، روايات تفسيري پيامبر اكرم(صلياللهعليهوآلهوسلم) و اهلبيت(عليهمالسلام) به عنوان گرانبهاترين منابع، نقش بيبديلي در فهم صحيح آيات ايفا ميكنند. اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي و با گردآوري اطلاعات به شيوه كتابخانهاي، درصدد پاسخ به اين سؤال اصلي است كه گونههاي روايات تفسيري بيانگر فضايل اهلبيت(عليهمالسلام) در سورههاي جزء سيام چيست. يافتههاي تحقيق نشان ميدهد كه اين روايات در دو دسته كليِ «تنزيلي و ظاهري» و «تأويلي و باطني» قابل طبقهبندي هستند. روايات تنزيلي و ظاهري كه ناظر به لايه رويين و معناي ظاهري آيات هستند، شامل گونههايي چون: روايات بيانكننده فضايل سُوَر، روايات سبب و شأن نزول (در شأن پيامبر، حضرت علي، امام حسين، حضرت زهرا عليهمالسلام)، روايات ناظر به نقد تفسيرهاي نادرست و رفع شبهات (مانند تفسير واژگان «يتيم» و «ضالّ» در سوره ضحي)، و روايات مبتني بر شيوه تفسير قرآن به قرآن ميشوند. در مقابل، روايات تأويلي و باطني كه به لايههاي دروني و مصاديق فراتر از ظاهر آيات اشاره دارند، خود به گونههايي چون: روايات جري و تطبيق ناظر به مصاديق نخستين (مانند تطبيق «نبأ عظيم» بر حضرت علي عليهالسلام در سوره نبأ)، مصاديق برتر و اكمل(همچون تطبيق «مفازاً» بر اهلبيت عليهمالسلام در سوره نبأ)، و مصاديق مربوط به آينده (شامل روايات مرتبط با غيبت، ظهور و رجعت و فضايل اهل بيت عليهمالسلام در قيامت، مانند تطبيق «خُنَّس» و «كُنَّس» بر امام زمان عجلاللهتعاليفرجهشريف در سوره تكوير) تقسيم ميشوند. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه روايات تفسيري اهلبيت(عليهمالسلام) در جزء سيام، علاوه بر تبيين فضايل بينظير آن بزرگواران در عرصههاي مختلف دنيوي و اخروي، نقش كليدي در تصحيح برداشتهاي نادرست، دفاع از ساحت قدسي پيامبر(صلياللهعليهوآلهوسلم) و ترسيم جايگاه محوري ولايت در نظام اعتقادي اسلام ايفا ميكنند. اين روايات نشان ميدهند كه فهم حقيقي قرآن، بدون تمسك به معارف اهلبيت(عليهمالسلام) ممكن نبوده و آنان به عنوان مفسران حقيقي وحي، حلقه اتصال امت به معارف عميق و باطني كلام الله مجيد هستند.
- : سطح3
- : تفسير و علوم قرآن
- : قم
- : قم
- : قم - قم - مرکز آموزش های غیرحضوری