پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

اين پژوهش به بررسي ديدگاه‌هاي نحوي و بلاغي فاضل صالح سامرايي، زبان‌شناس معاصر عراقي، در تحليل ساختارهاي نحوي قرآن كريم مي‌پردازد. سامرايي با فاصله گرفتن از رويكرد سنتي نحو، كوشيده است پيوندي عميق ميان ساختار نحوي و دلالت‌هاي معنايي برقرار كند و نشان دهد كه پديده‌هايي مانند تقديم و تأخير، حذف و اضمار، و ديگر صورت‌هاي نحوي در قرآن، صرفاً آرايش‌هاي صوري زبان نيستند، بلكه در خدمت ايجاد معنا، تأكيد، حصر و انسجام بلاغي قرار دارند. در اين مطالعه، ديدگاه‌هاي او درباره تقديم و تاخير و حذف و اضمار " مبتدا و خبر " در پانزده جزء نخست قرآن كريم بررسي شده و نشان داده شده است كه تحليل‌هاي وي در بسياري موارد فراتر از تبيين‌هاي نحوي كلاسيك است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه سامرايي با رويكردي معناشناسانه و سبك‌شناسانه، به بازخواني نويني از اعجاز زباني قرآن دست يافته و توانسته است ارتباطي عميق و نوساز ميان علم نحو ، معنا ، سياق ، غرض بياني و موسيقي متن برقرار كرده و نقش ساختارهاي نحوي را در انتقال مفاهيم ديني و بلاغي برجسته سازد. مي توان از نظريات فاضل سامرايي به عنوان الگويي براي بازخواني انتقادي نحو كلاسيك و حركت به سوي نگاهي " معناساز ، سياق محور و تفسيري " در مطالعات زباني قرآن ياد نمود.