پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

مسئله ي معاد جسماني از مهم ترين آموزه هاي اعتقادي در انديشه اسلامي است كه هم به سعادت و شقاوت نهايي انسان مربوط مي شود و هم نسبت عقل و وحي را در تبيين حقايق اخروي آشكار مي سازد. از آنجا كه معاد جسماني ناظر به بازگشت انسان با هويت بدني و شخصي او در قيامت است، همواره اين پرسش مطرح بوده كه آيا عقل توانايي اثبات يا دست كم تاييد چنين آموزه اي را دارد يا نه. اين پايان نامه با عنوان « هماهنگي ميان عقل و دين در اثبات معاد جسماني از نظر شيخ طوسي و صدرالمتألهين» به روش تحليلي ـ تطبيقي با شيوه ي كتابخانه اي در پاسخ از پرسش به اين نتيجه رسيدم كه شيخ طوسي به عنوان يكي از مهم ترين متكلمان اماميه، معاد جسماني را بر پايه نصوص قرآني و روايي و نيز با بهره گيري از استدلال هاي عقلي اثبات مي كند. در نگاه او، عقل با توجه به حكمت و عدالت الهي، بازگشت بدن در قيامت را امري ممكن و معقول مي داند و وحي نيز اين حقيقت را به صراحت تأييد مي كند. از سوي ديگر، صدرالمتألهين شيرازي با رويكرد فلسفي و بر مبناي اصول حكمت متعاليه، معاد را نه تنها ممكن، بلكه ضرورت و قابل تبيين براساس مباني عقلي مي داند. او با تكيه بر اصالت وجود، تجرد نفس و حركت جوهري، كوشيده است نشان دهد كه عقل فلسفي مي تواند در كنار روحي، راهي براي فهم عميق تر معاد جسماني بگشايد. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد كه هر چند هر دو متفكر در روش و زبان علمي خود تفاوت هايي دارند، اما در اصل هماهنگي و دين اتفاق نظر دارند.