پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

عدالت از بنيادي‌ترين مفاهيم قرآن كريم و آموزه‌هاي اسلامي و از مهم‌ترين مباني سامان‌دهي حيات فردي و اجتماعي انسان است. ازاين‌رو، تحقق تمدن اسلامي بدون توجه به عدالت و نهادينه‌سازي آن در ابعاد مختلف زندگي اجتماعي امكان‌پذير نخواهد بود. پژوهش حاضر باهدف بررسي نقش عدالت در تحقق تمدن اسلامي از ديدگاه آيت‌الله خامنه‌اي رضوان‌الله تعالي عليه انجام شده است. پرسش اصلي پژوهش اين است كه عدالت فردي و اجتماعي چه نقشي در شكل‌گيري و اقتدار تمدن نوين اسلامي دارد. روش پژوهش، توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و اسناد قرآني، روايي، سيره نبوي و بيانات آيت‌الله خامنه‌اي رضوان‌الله تعالي عليه رضوان‌الله تعالي عليه است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه عدالت در منظومه فكري اسلام مفهومي فراگير بوده و علاوه بر رعايت حقوق و جلوگيري از ظلم و تبعيض، زمينه‌ساز رشد و تعالي انسان و جامعه است. عدالت فردي با تزكيه نفس، تربيت انسان صالح و ايجاد تعادل در قواي روحي و رفتاري، زمينه تحقق عدالت اجتماعي را فراهم مي‌كند. در سطح اجتماعي نيز عدالت با رفع تبعيض، توزيع عادلانه فرصت‌ها و ثروت، حمايت از مستضعفان، مبارزه با فساد و رعايت حقوق عمومي، زمينه انسجام و اعتماد اجتماعي را فراهم مي‌سازد. بر اساس ديدگاه آيت‌الله خامنه‌اي رضوان‌الله تعالي عليه، عدالت همچنين با افزايش اميد، مشاركت عمومي، شكوفايي استعدادهاي انساني و تقويت اعتماد اجتماعي، نقش مهمي در افزايش اقتدار تمدني دارد. نتايج پژوهش بيانگر آن است كه عدالت نه‌تنها يكي از اهداف جامعه اسلامي، بلكه از عوامل اساسي و محرك تحقق تمدن نوين اسلامي است. ازاين‌رو، حركت به‌سوي تمدن نوين اسلامي مستلزم آن است كه عدالت از سطح ارزش و شعار فراتر رفته و در شخصيت انسان، روابط اجتماعي و ساختارهاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي جامعه نهادينه شود.