پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده انسان به دليل برخورداري از كرامت ذاتي و استعدادهاي خدادادي، همواره در مسير حركت ميان «ظلمات» و «نور» قرار دارد. براي عبور از مرحله فعلي و رسيدن به كمال، نياز به يك راهبر و تسهيل‌گر وجود دارد كه فرآيند رشد عقلي، اخلاقي و معنوي را هدايت كند. با توجه به پيچيدگي‌هاي دنياي معاصر، بازخواني نقش «مربي» در متون تفسيري براي تبيين چگونگي هدايت انسان به سوي تعالي و ابديت، ضرورتي انكارناپذير است. هدف اصلي اين پژوهش، تبيين جايگاه و ابعاد مختلف نقش مربي در فرآيند تعالي انسان با بهره‌گيري از ديدگاه مفسران معاصر است. اين مطالعه به دنبال شناسايي راهبردهاي تربيتي (شناختي، گرايشي و رفتاري) و تحليل تطبيقي رويكردهاي مختلف (فلسفي، اجتماعي و حكمي) در مسير رسيدن به كمال انساني است. اين تحقيق با استفاده از روش توصيفي-تحليلي و با اتكا به مطالعات كتابخانه‌اي انجام شده است. در اين پژوهش، با بررسي و تحليل متون تفسيري مفسران برجسته معاصر، الگوهاي تربيتي استخراج و رويكردهاي آنان در مواجهه با مسئله تعالي انسان مورد مقايسه قرار گرفته است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه تعالي انسان تنها در ابعاد اخلاقي محدود نمي‌شود، بلكه شامل سلامت معنوي در چهار ساحت «خدا، خود، ديگران و طبيعت» است. مربي از طريق سه دسته راهبرد اصلي بر متربي اثر مي‌گذارد: ۱) راهبردهاي بينشي (مانند تقويت تعقل و آخرت‌انديشي)، ۲) راهبردهاي گرايشي (مانند تقويت ايمان و محبت) و ۳) راهبردهاي رفتاري (مانند الگوپردازي عملي). همچنين مشخص گرديد كه اگرچه مفسراني چون آيت‌الله جوادي آملي بر ابعاد فلسفي و وجودي حركت به سوي كمال تأكيد دارند، و مفسراني نظير سيد محمدحسين فضل‌الله بر ابعاد اجتماعي و مسئوليت‌پذيري تمركز مي‌كنند، اما همگي بر ضرورت وجود مربي به عنوان يك الگوي عملي براي تزكيه و تعالي توافق دارند.تحقيق نشان مي‌دهد كه نقش مربي در فرآيند تعالي انسان، نقشي محوري و اجتناب‌ناپذير است. تعالي حقيقي بدون فرآيند هدايت‌شده‌ي آموزش و تزكيه كه توسط مربي صورت مي‌گيرد، محقق نمي‌شود. مربي موفق، كسي است كه مي‌تواند با استفاده از آموزه‌هاي قرآني، متربي را از موانع دروني و بيروني عبور داده و او را در مسير كمال الهي قرار دهد