پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

اين پژوهش با تمركز بر بلاغت قرآن كريم به بررسي شيوه‌هاي ادبي قرآن در انتقال پيام به مخاطب مي‌پردازد و مي‌كوشد با عبور از رويكردهاي صرفاً زيبايي‌شناختي، كاركرد هدايتي و اقناعي زبان وحي را تبيين كند. مسئله اصلي تحقيق آن است كه قرآن چگونه با بهره‌گيري از ايجاز، اطناب غيرمخل، تكرار و اصل اقتضاء حال، پيام الهي را متناسب با وضعيت رواني، معرفتي و فرهنگي مخاطبان گوناگون منتقل مي‌سازد. روش تحقيق توصيفي–تحليلي و مبتني بر مطالعات كتابخانه‌اي است و چارچوب نظري آن بر مفاهيمي چون اقتضاء حال، ايجاز، اطناب غيرمخل، تأكيد و تكرار استوار است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه ايجاز قرآني با فشردگي معنا، مشاركت فعال ذهن مخاطب را برمي‌انگيزد و اطناب غيرمخل و تكرار هدفمند، نقشي اساسي در تثبيت و دروني‌سازي پيام ايفا مي‌كنند. تكرارهاي قرآني، به‌ويژه در سوره‌هايي چون الرحمن، تكرار لفظي نيستند بلكه بازتجلي معنا در موقعيت‌هاي ادراكي متنوع است كه به فرسايش مقاومت رواني مخاطب مي‌انجامد. همچنين اصل اقتضاء حال نشان مي‌دهد كه قرآن شدت و نرمي بيان، نوع استدلال و حتي تدريج در تشريع احكام را بر اساس ظرفيت پذيرش مخاطب تنظيم مي‌كند. در مجموع، پژوهش به اين نتيجه مي‌رسد كه بلاغت قرآن، بلاغتي هدايتي، اقناعي و كرامت‌محور است كه غايت آن تبديل معنا به باور و رفتار پايدار انساني است.