پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده مناشدات به بخشي از احتجاجات اميرالمؤمنين‌ عليه‌السلام اطلاق مي‌شود كه همراه با قسم دادن و اقرار گرفتن از مخاطبان است. پس از رحلت پيامبر اكرم صلي‌الله‌عليه‌وآله و انحراف مسير امامت در ماجراي سقيفه، امام علي عليه‌السلام در دفاع از حق خويش با استناد به آيات قرآن، سخنان پيامبر و شواهد تاريخي، بر فضائل و شايستگي‌هاي خود تأكيد كرد تا حجت را بر مردم تمام سازد. پرسش اصلي اين پژوهش آن است كه: مناشدات اميرالمؤمنين عليه‌السلام در منابع فريقين چه محتوايي دارند و بازتاب آن‌ها در تبيين فضائل و حقانيت ايشان چگونه است؟ روش پژوهش، توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر منابع كتابخانه‌اي و نرم‌افزارهاي حديثي و تاريخي است. در فرايند تحقيق، مناشدات گردآوري، دسته‌بندي و از منظر محتوايي در منابع شيعه و اهل سنت تحليل شده‌اند. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه فضائل مورد استناد امام در مناشدات، هم در منابع معتبر شيعي و هم در منابع اهل سنت گزارش شده و بخش قابل توجهي از آن‌ها مورد اتفاق است. با اين حال، در برخي متون اهل سنت به دليل تعصبات يا غفلت تاريخي، اين فضائل كمرنگ يا به ديگران نسبت داده شده است. در مجموع، تحليل داده‌ها آشكار مي‌سازد كه جامعيت علمي، عملي، اخلاقي و نسبي اميرالمؤمنين عليه‌السلام به گونه‌اي است كه حتي بدون تصريح نص نبوي نيز شايستگي ايشان براي خلافت اثبات مي‌شود؛ زيرا تقديم غير اعلم و غير افضل بر امام، خلاف حكم عقل و منطق خواهد بود.