پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

از منظر قرآن كريم و سنت معصومان عليهم‌السلام، آخرت‌گرايي از اركان اصلي تربيت ديني به شمار مي‌رود و تأكيد فراواني بر ياد مرگ، توجه به حسابرسي قيامت و انگيزه‌سازي براي اعمال صالح از اين رهگذر شده است. ازاين‌رو، توجه به آخرت‌گرايي و پرورش آن در بُعد فردي و اجتماعي، از جايگاه والايي در معارف ديني برخوردار است. يكي از چالش‌هاي اساسي جوامع معاصر، غفلت از اهميت آخرت و تأثير آن بر زندگي دنيوي است. قرآن كريم همواره زندگي دنيا را متاعي اندك و زودگذر معرفي كرده و بر لزوم جهت‌دهي به اعمال دنيوي با نيت اخروي تأكيد دارد. همچنين روايات اهل‌بيت عليهم‌السلام به‌طور مكرر انسان را به ياد معاد، حسابرسي اعمال و پاداش و كيفر اخروي متوجه ساخته‌اند تا انگيزه عمل صالح تقويت شود و انسان به هدف نهايي، يعني رضوان الهي و بقاي جاودانه، دست يابد. با اين حال، در جوامع مسلمان، بسياري از افراد در درك و پياده‌سازي مفاهيم ديني، به‌ويژه معادشناسي، دچار ضعف و كم‌توجهي شده‌اند. اين پژوهش با روش توصيفي–تحليلي و با تكيه بر منابع قرآني و روايي، در پي پاسخ‌گويي به اين سؤال اصلي است كه راهكارهاي آخرت‌گرايي از منظر قرآن و سنت چيست؟ و در همين راستا، دو سؤال فرعيِ راهكارهاي علمي و معرفتي آخرت‌گرايي از منظر قرآن و سنت چيست؟ و راهكارهاي عملي آخرت‌گرايي از منظر قرآن و سنت چيست؟ را مورد بررسي قرار مي‌دهد. يافته‌ها و دستاوردهاي پژوهش نشان مي‌دهد كه آخرت‌گرايي نه يك تزئين معنوي بر زندگي، بلكه ستون فقرات هويت ديني و معيار جهت‌دهي به نيت‌ها و اعمال انسان است. نتايج تحقيق حاكي از آن است كه غفلت از آخرت، حتي در كنار عبادات ظاهري، مي‌تواند انسان را به خسران معنوي و مفلسين يوم‌القيامه نزديك سازد، در حالي كه توجه علمي و التزام عملي به آموزه‌هاي معاد، حتي در حدّ اندك، زندگي انسان را معنا‌دار، هدفمند و آميخته با آرامش دروني مي‌كند و زمينه تحقق حيات طيبه را فراهم مي‌آورد. در نهايت، اين پژوهش مي‌كوشد مفهوم آخرت‌گرايي را به زباني علمي، منطقي و كاربردي تبيين كند و نشان دهد كه از منظر قرآن و سنت، راهكارهايي همچون ياد مستمر مرگ، اخلاص در عمل، ترك دلبستگي افراطي به دنيا و پايبندي به تعاليم وحياني، نقش اساسي در تحقق سبك زندگي آخرت‌محور دارند. اميد است اين نوشتار گامي هرچند كوچك در جهت بازگرداندن حضور معاد به متن زندگي فردي و اجتماعي مسلمانان باشد. واژگان كليدي: آخرت، راهكار، آخرت‌گرايي، قرآن، سنت، مرگ، معاد.