پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پژوهش حاضر با عنوان «بررسي سنت‌هاي الهي در ارتباط با ظهور و سقوط تمدن‌ها از منظر قرآن» به واكاوي قوانين ثابت و تغييرناپذير الهي كه سير تاريخي جوامع را رقم مي‌زنند مي‌پردازد. بر اساس تبيين قرآني و تفسيري، ظهور و زوال تمدن‌ها نه محصول تصادف، بلكه نتيجه عملكرد ارادي انسان‌ها در عرصه‌هاي اخلاقي، اجتماعي، و سياسي است. ضرورت انجام اين پژوهش از آنجا ناشي مي‌شود كه جوامع معاصر، مشابه امت‌هاي پيشين، با چالش‌هايي نظير ظلم و فساد ساختاري، اختلاف و تفرقه، شرك و ناسپاسي، تحريف ارزش‌ها، و غفلت جمعي مواجه‌اند و عدم شناخت سنت‌هاي الهي، زمينه تكرار خطاهاي تاريخي را فراهم مي‌كند. هدف اصلي تحقيق، شناسايي و تحليل مصاديق اين سنت‌ها بر اساس آيات قرآن و تفاسير معتبر، و تبيين كاركرد اجتماعي و روان‌شناختي آنها در چرخه حيات تمدن‌هاست. روش تحقيق، توصيفي ـ تحليلي با رويكرد كتابخانه‌اي است كه طي آن، آيات مرتبط استخراج، دسته‌بندي، و با كمك منابع تفسيري و آثار جامعه‌شناسي اسلامي تطبيق داده شده‌اند. نتايج نشان مي‌دهد كه سنت‌هايي همچون استدراج، هلاكت اقوام مجرم، نابودي در اثر ظلم و فساد، يا زوال ناشي از كفران نعمت، به‌صورت قوانين قطعي و تخلف‌ناپذير بر تاريخ حاكمند؛ اين سنت‌ها غالباً به شكل تدريجي و همراه با آزمون‌هاي الهي عمل كرده و در نهايت با حذف تمدن‌هاي فاسد، زمينه ظهور جوامع جديد را فراهم مي‌سازند. اين يافته‌ها بيانگر پيوند وثيق ميان اخلاق جمعي و بقاي تاريخي‌اند و بر ضرورت بازگشت جوامع به معيارهاي الهي براي پيشگيري از سقوط تمدني تأكيد مي‌ورزند.