پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

خانواده در اسلام به عنوان نهادي بنيادين شناخته مي‌شود كه هم كاركرد اجتماعي دارد و هم جايگاهي الهي. اين نهاد، محوري براي تأمين نيازهاي عاطفي و اجتماعي و نيز تربيت نسل آينده تلقي مي‌گردد. در اين چارچوب، تمايزات جنسيتي نه به معناي برتري، بلكه به منزله مبنايي براي تخصيص نقش‌ها و مسئوليت‌هاي ويژه در نظر گرفته مي‌شود كه در نهايت به توازن روابط خانوادگي و دستيابي هر عضو به بهينه‌ترين عملكرد خود ميانجامد. اين پژوهش با هدف بررسي تجلي اين چارچوب نظري در محتواي درسي، به تحليل سه مجموعه كتاب درسي دوره اول متوسطه (هفتم، هشتم و نهم) يعني «تفكر و سبك زندگي»، «مطالعات اجتماعي» و «پيام‌هاي آسمان» پرداخته است، چرا كه اين كتاب‌ها بيشترين مطالب مرتبط با حوزه خانواده و جنسيت را پوشش مي‌دهند. روش اين تحقيق، «تحليل مضمون» متون بوده كه از طريق آن داده‌هاي متني به داده‌هاي تفصيلي تبديل شدندتا الگوهاي معنادار موجود در متون مشخص شود.يافته‌ها نشان مي‌دهد كتاب‌هاي «مطالعات اجتماعي» با بيشترين محتواي خانواده‌محور و محتواي جنسيتي كمتر نسبت به محتواي خانواده محور، رويكردي جامعه‌نگر و مهارت‌محور دارند. كتاب‌هاي «پيام‌هاي آسمان» با مباحث خانواده‌محور و جنسيتي تقريبا برابر، بيش‌تر بر ابعاد اخلاقي و احكامي تأكيد دارند.در درس تفكر و سبك زندگي،كتاب‌هاي مشترك پايه هفتم و هشتم كاملاً خانواده‌محور هستند و كمترين ميزان محتواي جنسيتي را دارند. اين در حالي است كه كتاب‌هاي ويژه دختران و پسران همين درس، به شكلي بارز بر محتواي جنسيتي تمركز كرده‌اند و سهم محتواي خانواده‌محور در آن‌ها به شدت كاهش يافته يا حذف شده است. به طور كلي در سه.عنوان كتابي كه در اين پژوهش مورد بررسي قرار گرفته ، بهتر است از مباحث مهارتي بيشتر استفاده شود تا تاكيد صرف برمباحث نظري.جمع‌بندي كلي نشان‌دهنده غلبه نگرش امرونهي به جنسيت زنانه و كم‌توجهي به تبيين نقش‌ها و مسئوليت‌هاي مردانه است. .