پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

اين پايان‌نامه با عنوان «بررسي تطبيقي تفسير سوره علق بر اساس دو سبك تفسير تنزيلي و مصحفي؛ مطالعه‌ي موردي تفسير همگام با وحي و الميزان» به تحليل و مقايسه‌ي روش‌شناختي دو رويكرد عمده در تفسير قرآن كريم مي‌پردازد. با انتخاب سوره‌ي علق به‌عنوان اولين سوره‌ي نازل‌شده و با تمركز بر دو تفسير شاخص «الميزان» علامه طباطبايي (نماينده‌ي تفسير مصحفي با نگاهي فلسفي-عرفاني و درون‌متني) و «همگام با وحي» دكتر عبدالكريم بهجت‌پور (نماينده‌ي تفسير تنزيلي با رويكردي تاريخي-تربيتي)، اين پژوهش در پي آن است كه نشان دهد چگونه انتخاب چارچوب روشي متفاوت، به برداشت‌ها و تأكيدهاي متمايزي در تحليل مفاهيم كليدي اين سوره — از قبيل علم، خلقت، طغيان و عبوديت — منجر مي‌شود. يافته‌ها حاكي از تكميلي بودن اين دو نگرش است: در حالي كه الميزان با كشف شبكه‌ي منسجم معنايي و تأمل در لايه‌هاي عميق وجودشناختي آيات، به ثبات و جهان‌شمولي معنا مي‌پردازد، همگام با وحي با بازسازي بستر نزول و تبيين سير تدريجي تربيت، بر پويايي، كاربردي‌بودن و ابعاد اجتماعي-تاريخي قرآن تأكيد مي‌ورزد. اين مطالعه، ضمن ارائه‌ي تصويري غني و چندبعدي از سوره‌ي علق، الگويي براي پژوهش‌هاي تطبيقي در حوزه‌ي روش‌شناسي تفسير قرآن فراهم مي‌آورد و گامي در جهت فهم جامع‌تر و عميق‌تر از ظرفيت‌هاي هريك از اين دو رويكرد مكمل به شمار مي‌رود. كليد واژه: تفسير مصحفي – تفسير تنزيلي - سوره علق - تفسير همگام با وحي- تفسير الميزان – استغنا – تحليل تطبيقي