پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده مسئله تحدّي قرآن كريم، يعني دعوت به معارضه‌طلبي و اثبات ناتواني بشر در آوردن اثري همانند آن، از اساسي‌ترين مباحث اعجاز قرآني به شمار مي‌رود. در مقابل، شماري از مستشرقان با رويكردي انتقادي به اين موضوع نگريسته و اصالت، معيارپذيري و معناشناسي تحدّي را به چالش كشيده‌اند. در ميان آنان، ايگناز گلدزيهر، تئودور نولدكه و رژي بلاشر از برجسته‌ترين چهره‌هايي هستند كه در آثار خود ديدگاه‌هايي درباره منشأ، ساختار و ارزش ادبي قرآن مطرح كرده‌اند. پژوهش حاضر با روش توصيفي‑تحليلي و رويكرد انتقادي، به بررسي و نقد مهم‌ترين شبهات مستشرقان در مورد مصاديق اعجاز دروني(جنبه هاي درون متني) و اعجاز بيروني(جنبه هاي برون متني) مي‌پردازد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه بخش عمده اين شبهات ناشي از پيش‌فرض‌هاي سكولار و عدم درك منظومه معرفتي وحي در سنت اسلامي است. تحليل تطبيقي بيانگر آن است كه تحدّي قرآن نه صرفاً ادعايي ادبي، بلكه دعوتي معرفت‌شناختي و وجودي است كه بر پايه پيوند ميان معنا، وحي و زبان استوار شده است. در نتيجه، نقدهاي مستشرقان در اين حوزه، هرچند از حيث روش‌شناسي تاريخي قابل توجه هستند، اما از منظر دروني نظريه اعجاز و دستگاه تفسيري قرآن، ناكافي و گاه نادرست ارزيابي مي‌شوند. واژگان كليدي: تحدّي قرآن، اعجاز، مستشرقان، گلدزيهر، نولدكه، بلاشر، نقد مستشرقان.