پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده اخلاق اجتماعي به عنوان مجموعه‌اي از ارزش‌ها و هنجارهاي سامان‌دهنده روابط انساني، نقشي بنيادين در سلامت و تعالي جامعه ديني ايفا مي‌كند. پژوهش حاضر با هدف تبيين «مباني و شاخصه‌هاي اخلاق اجتماعي در سوره مباركه نساء» و پاسخ به نيازهاي جامعه معاصر در گذار از چالش‌هاي اخلاقي، انجام شده است. اين تحقيق از نوع بنيادي بوده و با روش توصيفي-تحليلي و بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي و تفسيري سامان يافته است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه سوره نساء به عنوان منشور ساماندهي اجتماعي اسلام، نظام اخلاقي را در چهار ساحت اصلي ترسيم مي‌كند: ۱) اخلاق معاشرت عمومي با محوريت احسان، مسئوليت‌پذيري و اصلاح ذات‌البين؛ ۲) اخلاق خانوادگي بر پايه قداست ميثاق ازدواج و رعايت حقوق متقابل؛ ۳) اخلاق اقتصادي با تأكيد بر گردش ثروت (انفاق) و انضباط مالي؛ و ۴) اخلاق سياسي و امنيتي كه بر عدالت، امانت‌داري و مرزبندي با دشمنان استوار است. همچنين تبيين شد كه اين شاخصه‌ها ريشه در مباني عميق انسان‌شناختي و هستي‌شناختي دارند و تمايز آن با اخلاق فردي، در موضوع و متعلق فعل است. نتيجه آنكه، سوره نساء با ارائه الگويي جامع، اخلاق را از دايره فردي به ساحت اجتماع كشانده و با تضمين عدالت و امنيت در نهاد خانواده و حكومت، بستري براي شكل‌گيري تمدن اسلامي و رشد معنوي انسان فراهم مي‌آورد.