پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

انفاق به عنوان يكي از فضايل اخلاقي در جامعه ، موجب زنده كردن روح ايمان و برادري در ميان مسلمانان مي‌شود. و فراتر از يك عمل اقتصادي صرف داراي ابعاد عميق اخلاقي و تربيتي است كه در اسلام به طور مكرر به آن سفارش شده است . انفاق در لغت به معناي كم شدن، فاني شدن و يا از بين رفتن چيزي با فروختن، مردن يا خرج شدن مي‌باشد و در اصطلاح به بذل و بخشش چيزي در راه خدا يا اعطاي مال به مستمندان يا در مصارف نيكوكارانه اطلاق مي‌گردد، در فرهنگ قرآني غايت اصلي انفاق ارتقاي شخصيت معنوي انسان بيان شده است. ابعاد مختلف انفاق با واژگان اعطاء ، احسان، صدقه، زكات ، خمس و قرض الحسنه مورد بررسي قرار مي‌گيرد. اين پژوهش با استفاده از منابع و مآخذ كتابخانه‌اي و با اتكاي به روش توصيفي - تحليلي كاركردهاي اخلاقي انفاق در دو ساحت فردي و اجتماعي از منظر آيات قرآن كريم و روايات معصومين (عليهم السلام) در دنيا و آخرت مورد تحقيق و بررسي قرار داده است. از مهم ترين يافته‌هاي پژوهش اين مي باشد كه از منظر آيات و روايات، كاركرد انفاق در بعد فردي موجب پالايش درون و تزكيه نفس از رذايل اخلاقي چون بخل، حرص و دلبستگي به دنيا مي‌شود. و در نهايت به كسب رضايت الهي و تقرب به خداوند منجر مي‌گردد. در بعد كاركردهاي اجتماعي به عنوان يك عامل كليدي در تحكيم پيوندهاي اجتماعي و تقويت همبستگي جامعه اسلامي عمل مي‌كند. اين عمل با محوريت عدالت‌ ورزي، به كاهش فاصله‌هاي طبقاتي، رفع محروميت و تأمين امنيت اجتماعي كمك شاياني مي‌كند و زمينه‌ساز ايجاد جامعه‌اي مبتني بر اخوت و تعاون مي‌شود. در نتيجه مي‌توان گفت انفاق از نگاه آيات و روايات، يك ابزار تربيتي و يك راهبرد اخلاقي است كه هم زمان به درمان بيماري‌هاي روحي فرد مي‌پردازد و هم به عنوان موتور محركي براي ايجاد تحول اخلاقي و اقتصادي در جامعه عمل مي‌كند. واژگان كليدي: انفاق، اخلاق اسلامي، كاركردهاي اخلاقي، آيات قرآن، روايات.