پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پژوهش حاضر با هدف تبيين و مقايسه جايگاه اجتماعي و سياسي زن در انديشه امام خميني ره و علامه محمدحسين فضل‌الله انجام شده است. پرسش اصلي تحقيق آن است كه: چه تفاوت‌ها و اشتراكاتي در رويكرد اين دو متفكر به نقش زن در عرصه‌هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي وجود دارد و اين تفاوت‌ها چه تأثيري بر تعريف جايگاه زن در جامعه اسلامي دارند؟ روش پژوهش كيفي است و با بهره‌گيري از رويكرد تحليل گفتمان و تحليل مضمون، آثار مكتوب، سخنراني‌ها و بيانات اين دو انديشمند مورد بررسي قرار گرفته است. پس از گردآوري داده‌ها، مضامين اصلي مرتبط با حوزه‌هاي هويت زن، نقش خانوادگي و حضور اجتماعي ـ سياسي استخراج و تحليل شد. نتايج نشان ميدهد كه هر دو انديشمند با تأكيد بر كرامت ذاتي و برابري انساني زن و مرد، مشاركت علمي و اجتماعي زنان را ضرورتي ديني ميدانند. امام خميني ره حضور اجتماعي زن را در چارچوب ارزش‌هاي اخلاقي و انقلابي تفسير كرده و آن را عامل تقويت بنيان‌هاي جامعه ديني ميداند، درحالي‌كه علامه فضل‌الله با بازخواني نوگرايانه متون فقهي، بر استقلال فكري، حق انتخاب و نقش‌آفريني زن متناسب با شرايط روز تأكيد بيشتري دارد. يافته‌ها بيانگر آن است كه نگاه هر دو انديشمند به زن، نگاهي پويا و عدالت‌محور بوده، اما فضل‌الله از منظر فقه اجتماعي، گامي فراتر در به‌روزرساني اين مباحث برداشته است.