پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پژوهش حاضر به بررسي انتقادي و موشكافانه كتاب «محرق القلوب» اثر عالم برجسته قرن دوازدهم هجري، ملا محمد مهدي نراقي، مي‌پردازد؛ اثري كه به رغم جايگاه ممتاز خود در ادبيات حماسي و مرثيه‌سرايي عاشورايي و تأثير عميقش بر عواطف و فرهنگ ديني شيعيان، همواره محل مباحثات علمي در خصوص اعتبار روايي و صحت تاريخي بوده است. هدف اصلي اين تحقيق، دستيابي به تفكيك دقيق ميان ميراث اصيل و بخش‌هاي متأثر از تحريف يا ضعف سندي در اين متن اثرگذار است. اين مطالعه با اتخاذ رويكردي تحليلي-توصيفي و با استناد به روش كتابخانه‌اي (فيش‌برداري جامع)، به تحليل انتقادي روايات و محتواي كتاب در مقايسه با منابع اصيل حديثي و تاريخ واقعه كربلا مي‌پردازد. يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه «محرق القلوب»، با قلمي بسيار شيوا و توصيفاتي حزن‌انگيز، در برانگيختن احساسات مذهبي و ترويج فرهنگ ايثار و شهادت نقشي بي‌بديل ايفا نموده است، اما در عين حال، اين اثر حاوي رواياتي با ضعف سندي آشكار، برخي ناسازگاري‌هاي ساختاري با واقعيت‌هاي تاريخي مستند، و برداشت‌هايي است كه ممكن است با شأن و جايگاه رفيع اهل بيت پيامبر (ع) همخواني نداشته باشد. نتيجه اين تحقيق، ارائه مجموعه‌اي از نقدهاي مستدل و مبتني بر سند به محتواي كتاب است كه مي‌تواند مبناي بازنگري محققان آتي قرار گيرد و راه را براي دستيابي به تصويري صحيح‌تر، موثق‌تر و عاري از هرگونه تحريف احتمالي از حادثه كربلا هموار سازد و در نهايت، ارزش تاريخي و ادبي اثر را در چارچوب علمي صحيح خود تعريف نمايد.”