پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پژوهش حاضر با عنوان «تحليل مراحل پيشرفت اسلام در عصر پيامبر براساس آيۀ 29 سوره فتح با رويكرد سير تنزيلي» است. خداي متعال در آيه شريفه: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ ... كَزَرًعٍ أَخًرَجَ شَطًأَهُ فَآزَرَهُ فَاسًتَغًلَظَ فَاسًتَوي عَلَي سُوقِهِ» جامعۀ ايماني را به زراعتي بالنده تشبيه كرده است كه مراحل رشد خود را يكي پس از ديگري سپري مي‌كند تا به مرحله‌اي مي‌رسد كه بر ساقه‌هاي خود استوار مي‌ايستد. تتبع در قرائن مختلف، نشان مي‌دهد كه جامعه ايماني عصر رسالت، به دلالت مطابقي، مصداق اتم مسلمانان توصيف شده است كه چهار مرحله تحولي را از ابتداي شكل‌گيري تا زمان تسلط بر فضاي جغرافيايي عصر نزول طي نموده‌اند. در اين پژوهش نقش نزول وحي در هدايت جامعه معاصر نزول تبيين شده است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه توصيف اين بخش از آيه شريفه در انجيل، ناظر به مرحله آغاز رشد مسلمانان در جامعه شرك زده عصر نزول تا زمان ظهور و بروز اجتماعي و تقويت آنان و تشكيل جامعه نبوي تا تثبيت قدرت سياسي جامعه ايماني است. بر پايه روايات ترتيب نزول سوره‌ها، در برهه زماني نخست، تعداد 54 سوره، در برهه زماني دوم تعداد 32 سوره، در برهه‌ زماني سوم تعداد 28 سوره، در برهه زماني چهارم از دعوت اسلام تعداد دو سوره نازل شده است. فصل پاياني نتيجه‌گيري براساس تحليل‌هاي ارائه شده نشان مي‌دهد كه آيه 29 سورۀ فتح نه تنها توصيفي از وضعيت نهايي پيشرفت اسلام در جامعۀ نبوي است، بلكه نقشه‌اي از مسير تدريجي رشد آن را نيز ارائه مي‌دهد. اين پژوهش با رويكرد تنزيلي و تلفيق تفسيري و تاريخي ظرفيت‌هاي آيات قرآني را در بازنمايي تحولات فرهنگي،اجتماعي و سياسي جامعه عصر نزول برجسته مي سازد.