پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

آيت‌الله سيد ابوالقاسم موسوي خويي از چهره‌هاي برجسته فقه اماميه است كه مباحث فقه معاملات را در قالب درس خارج با اتكا به متن مكاسب شيخ انصاري سامان داده و تقريرات آن به قلم محمدعلي توحيدي تبريزي در كتاب مصباح الفقاهه في المعاملات گردآمده است. اين پژوهش با رويكرد كاربردي و روش توصيفي تحليلي به ترجمه و باز پردازي بخشي از جلد 1 در صفحات 237 تا 331 مي‌پردازد و واحد تحليل آن پاراگراف‌ها و گزاره‌هاي استدلالي متن است تا پيوند ميان دليل و نتيجه در زبان فارسي حفظ شود. محورهاي اصلي ترجمه شامل اصل جواز انتفاع از اعيان نجس و حدود دلالت ادله بر منع يا جواز انتفاع است و سپس به معاملات با قصد يا شرط منفعت حرام در بيع و اجاره مي‌پردازد و نسبت ميان حكم تكليفي و حكم وضعي را در مقام صحت و بطلان عقد روشن مي‌سازد. بخش ديگر به‌قاعده اعانه بر حرام اختصاص دارد و نشان مي‌دهد تحقق عنوان كمك بر گناه تابع انتساب عرفي و اثرگذاري واقعي در تحقق معصيت است و از همين رهگذر مرزهاي تعامل معاملاتي با موارد مشكوك يا مورد ابتلا تبيين مي‌گردد. در ادامه معيار منفعت عقلايي و مشروعيت فروش ابزار قابل‌استفاده در محرمات بررسي مي‌شود و تمايز ميان شيء داراي منفعت حلال معتد به و شيء فاقد منفعت مشروع در حكم بيع و ضمان و آثار معاملاتي برجسته مي‌گردد. نتيجه پژوهش ارائه متني روان و منقح همراه با همسان‌سازي اصطلاحات و پرهيز از جابه‌جايي مفهومي است تا براي آموزش و پژوهش در فقه معاملات و براي تحليل مسائل نوپديد بازار و روابط اقتصادي قابل‌استفاده باشد.