پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

لقاي الهي، به‌عنوان غايت نهايي حيات انسان در متون ديني، از جايگاهي بنيادين در منظومه معرفتي اسلام برخوردار است. در اين ميان، علامه طباطبايي و آيت‌الله جوادي‌آملي، دو تن از برجسته‌ترين مفسران معاصر، با تكيه بر مباني قرآني، فلسفي و عرفاني خود، تفسيرهاي عميقي از ماهيت و راه‌هاي تحقق لقاي الهي ارائه داده‌اند. بررسي تطبيقي ديدگاه‌هاي اين دو انديشمند، نه‌تنها به تبيين عالمانه‌تر مفهوم لقاءالله كمك مي‌كند، بلكه مسير سلوك معنوي انسان معاصر را نيز روشن‌تر مي‌سازد. هدف اين پژوهش، واكاوي و تحليل عوامل مؤثر در تحقق لقاي الهي از منظر تفسيري علامه طباطبايي و آيت‌الله جوادي‌آملي است. ضرورت تحقيق، از يك‌سو در فهم دقيق‌تر مفهوم لقاء و تمايز آن از مفاهيمي چون رؤيت، فلاح، قرب و شهود نهفته است و از سوي ديگر، در نشان‌دادن اين نكته كه سلوك معنوي و لقاء الهي، تنها از مسير عبوديت آگاهانه، معرفت توحيدي و تهذيب اخلاقي حاصل مي‌شود. روش تحقيق، كيفي و به‌صورت توصيفي-تحليلي بوده و با رويكرد تطبيقي به تحليل محتواي متون اصلي تفسيري و آثار مكتوب اين دو انديشمند پرداخته شده است. داده‌ها از طريق مطالعه كتابخانه‌اي و تحليل آثار اصلي چون الميزان و تفسير تسنيم گردآوري و طبقه‌بندي شده‌اند. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه در انديشه اين دو متفكر،عوامل اعتقادي (ايمان، توحيد، ولايت، معاد) عبادي (نماز، ذكر، دعا، قرآن) و اخلاقي (تزكيه نفس، تقوا، محبت، احسان) هر سه به‌صورت نظام‌مند در تحقق لقاي الهي دخيل‌اند. در نهايت، لقاي الهي نه يك تجربه حسي، بلكه يك شهود قلبي و وصول معرفتي به مقام قرب الهي است كه در پرتو بندگي خالصانه و سلوك دروني حاصل مي‌شود.