پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

موضوع «تحليل و بررسي مباني فقهي تشكيل جبهه‌ي مقاومت در مقابل استكبار و استعمار» از جمله مباحث بنيادين فقه سياسي معاصر است كه با توجه به تحولات جهان اسلام، گسترش اشكال نوين سلطه و چالش‌هاي فكري و عملي پيش‌روي امت اسلامي، اهميتي دوچندان يافته است. مسئله اصلي اين پژوهش، تبيين مباني مشروعيت فقهي مقاومت جمعي در برابر نظام‌هاي استكباري و استعمارگر و پاسخ به اين پرسش است كه فقه اسلامي تا چه ميزان ظرفيت سامان‌دهي و هدايت جبهه‌اي منسجم براي مقابله با سلطه را داراست. ضرورت انجام اين تحقيق از آن‌جا ناشي مي‌شود كه مقاومت، صرفاً واكنشي احساسي يا سياسي نيست، بلكه پديده‌اي ريشه‌دار در آموزه‌هاي ديني، قواعد فقهي و عقلانيت اسلامي است كه نيازمند بازخواني روشمند و مستند مي‌باشد.فصل نخست پژوهش به تبيين مفاهيم و مباني نظري اختصاص يافته است. در اين فصل، مفاهيم كليدي همچون جهاد، مقاومت، استعمار و استكبار به‌صورت دقيق مفهوم‌شناسي شده و با استناد به منابع قرآني، روايي و انديشه فقهي، مرزهاي معنايي آن‌ها روشن گرديده است. همچنين تاريخچه جهاد و مقاومت در اسلام، از صدر اسلام تا تجربه‌هاي تاريخي جوامع اسلامي، مورد بررسي قرار گرفته و نظريه‌هاي فقهي و عقلي مرتبط با جهاد و مقاومت و نيز تحليل مفاهيم استكبار و استعمار به‌عنوان بسترهاي نظري پژوهش، تبيين شده‌اند.فصل دوم به بررسي مباني فقهي تشكيل جبهه‌ي مقاومت در برابر استكبار و استعمار مي‌پردازد. در اين فصل، وجوب همكاري و همياري و لزوم بسيج جمعي جامعه اسلامي براي مقابله با دشمنان، با تأكيد بر ضرورت همبستگي امت اسلامي و نقش مشاركت جمعي در تحقق مقاومت مؤثر، بررسي شده است. همچنين مفاهيم فقهي مرتبط با مقاومت، از جمله تمايز جهاد ابتدايي و دفاعي، شرايط مشروعيت هر يك، جايگاه مقاومت در فقه، و قواعد فقهي «دفع ضرر» و «لا ضرر و لا ضرار» به‌عنوان پشتوانه‌هاي شرعي اقدامات مقاومتي تحليل گرديده است. در ادامه، نقش و مسئوليت علما و مراجع تقليد در هدايت مقاومت و اهميت صدور فتوا در شرايط حساس و بحراني تبيين شده است.فصل سوم به مباني عقلي و تاريخي تشكيل جبهه‌ي مقاومت اختصاص دارد. در اين فصل، فلسفه و عقل سياسي مقاومت با تأكيد بر نظريه ولايت فقيه، اصول و قواعد ولايت در عرصه مقاومت، و حكمت سياسي و ضرورت عقلاني مقابله با استكبار مورد تحليل قرار گرفته است.