پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پژوهش حاضر، با هدف تبيين و تحليل نظام‌مند موانع رشد اخلاقي در انديشه آيت‌الله جوادي آملي، به انجام رسيده است. اين مطالعه، با اتخاذ رويكردي توصيفي-تحليلي و با بهره‌گيري از روش تحليل محتواي كيفي، به بررسي و استخراج مؤلفه‌هاي مرتبط با موانع رشد اخلاقي از آثار مكتوب و تقريرات درسي ايشان مي‌پردازد. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه موانع رشد اخلاقي در سه سطح شناختي (شامل اختلال در معرفت‌شناسي و هستي‌شناسي)، عاطفي (شامل غلبه‌ي تمايلات نفساني و فقدان تعادل هيجاني) و رفتاري (شامل بروز رفتارهاي مغاير با اصول اخلاقي و ارزش‌هاي ديني) قابل دسته‌بندي است.علامه جوادي آملي موانع رشد اخلاقي را عواملي مي‌دانند كه انسان را از علم نافع (شناختي)، ميل صادق (عاطفي) و عمل صالح (رفتاري) دور مي‌كنند و در نهايت به مسدود شدن راه عبوديت و خروج از فطرت مي‌انجامند. ايشان تاكيد دارند كه اين سه بعد در هم تنيده هستند و مثلاً ضعف شناختي (جهل) به ضعف عاطفي (حب دنيا) و در نهايت به ضعف رفتاري (گناه) منجر مي‌شود. بر اساس نتايج حاصله، مهم‌ترين مانع شناختي، عدم تفكيك بين علم حقيقي و علم اعتباري است؛ در سطح عاطفي، خودمحوري و عدم توجه به حقوق ديگران برجسته‌ترين مانع محسوب مي‌شود؛ و در سطح رفتاري، عدم پايبندي به شريعت و انجام گناهان، مانع اصلي در مسير تعالي اخلاقي به شمار مي‌رود. اين پژوهش، ضمن ارائه چارچوبي منسجم براي فهم موانع رشد اخلاقي از منظر آيت‌الله جوادي آملي، بر ضرورت توجه به ابعاد سه‌گانه شناختي، عاطفي و رفتاري در فرآيند تربيت اخلاقي تاكيد مي‌كند.