پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

كلام به عنوان بستر استنباط و تبيين آموزه‌هاي ديني، همواره در حفظ و ترويج مباني اعتقادي جوامع شيعي نقشي بنيادين داشته است. در اين ميان، انديشمندان متعددي در طول تاريخ، با ارائه تفسيرها و رويكردهاي مختلف كلامي، به پاسخگويي به نيازهاي زمان خود پرداخته‌اند. پژوهش حاضر، با تمركز بر انديشه‌هاي شيخ مجتبي قزويني خراساني، به عنوان يكي از متكلمان برجسته مكتب تفكيك، به بررسي و تبيين ديدگاه‌هاي او در مباحث كلامي مي‌پردازد. نكته كليدي اين تحقيق، تحليل رويكرد تفكيكي قزويني در كلام است. اين رويكرد بر جداسازي معرفت‌هاي قرآني اصيل از داده هاي فلسفي و عرفاني بشري تاكيد دارد و به نقد ديدگاه‌هاي فلسفي و عرفاني در خصوص مسائل كلامي پرداخته و تلاش مي‌كند تا با بازگشت به منابع وحياني، تفسيري ناب و خالصانه از آموزه‌هاي ديني ارائه دهد. لذا اين پژوهش به بررسي چگونگي تجلي اين رويكرد در مباحث خداشناسي، انسان‌شناسي، نبوت، امامت و معاد مي‌پردازد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه شيخ مجتبي قزويني با اتكا به مباني كلامي شيعي تلاش نموده است تا با ارائه تفسيري نقادانه و مستند به آيات و روايات، مباني اعتقادي شيعه را در موضوعات توحيد، نبوت، امامت و معاد، تبيين و تثبيت نمايد. گرچه نظرات ايشان با ديدگاه‌هاي رايج در كلام اماميه، داراي وجوه تفاوت و شباهت‌هايي است كه در پايان هر فصل، ديدگاه‌هاي ايشان با نظرات متكلمان شيعي مورد نقد و بررسي قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف آن‌ها ارزيابي شده است. اين پژوهش با ارائه تحليلي جامع از انديشه‌هاي كلامي شيخ مجتبي قزويني، مي‌تواند به درك عميق‌تر از مباني كلامي شيعي و جايگاه آن در تفكر معاصر كمك نمايد.