پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

مسئله ي خلافت و جانشيني پيامبر اكرم (ص) يكي از مباحث مهمي است كه ضرورت وجود امام را در هر زمان اثبات مي كند . امام براي دستيابي به اين منصب و اعتبار بايد صفات و ويژگي هاي خاصي را داشته باشد كه مهم ترين صفات عبارت اند از :علم امام ،عصمت ، افضليت امام و شئون و وظايف امام كه شامل شئون تكويني و تشريعي كه خود شامل هدايت و رهبري مردم و شئون امام در دنيا و برزخ و در روز قيامت است. از آنجايي كه طبق دليل عقلي و شرعي بر هر شخصي واجب است كه امام خود را بشناسد، در اين پژوهش سعي شده نظر دو عالم بزرگوار شيخ صدوق و شيخ مفيد و تفاوت ها و شباهت هاي ديدگاه هاي اين دوعالم ، درباره ي صفات و شرايط امامت پرداخته شود..مطالب اين پژوهش با استفاده از روش توصيفي – تحليلي و بابهره جستن از منابع كتابخانه اي گردآوري شده است. درباره ي اوصاف و شرايط امام هريك نظراتي دارند كه دربيشتر موارد مشابه و برخي موارد تفاوت هاي جزئي دارند .ديدگاه شيخ صدوق و شيخ مفيد درباه ي علم امام به گونه اي است كه معتقدند علم امام همانندعلم بشر در محدوده ظواهر است و علم و دانش به اسرار ازطرف خداوند متعال براي امام يا از طريق پيامبر و يا به وسيله ي رؤياي صادقه و يا راههاي ديگر امكان پذير است.ولي نظر شيخ مفيد با شيخ صدوق در اين مورد تفاوت هاي جزئي دارد و هم چنين درباره ي عصمت امام نيز هردو بر يك نظر هستند فقط نظر شيخ مفيد درباره محدوده ي عصمت قبل از نبوت با نظر شيخ صدوق متفاوت است.نظر اين دو شيخ بزرگوار درباره ي حجت بودن امام از جانب خدا برمخلوقات و برتربودن برفرشتگان و هم چنين وساطت در فيض نسبت بر ديگرآفريدگان مشترك بوده و همچنين در ولايت تشريعي امام ودارا بودن امام ازشئوني در عالم برزخ كه شامل پرچم داري و حساب رسي بندگان و شهادت بر اعمال و جايگاه امام در اعراف و جايگاه امام در موقوف الميزان و هم چنين جايگاه امام در موقف صراط و هم چنين شفاعت كننده بودن ايشان و همچنين شئون تشريعي امام كه شامل حفظ دين و ابلاغ و انتشار دين و تفسير و تبيين دين و هم چنين شركت امام در مناظرات و تربيت شاگردان براي تبليغ نيز باهم وجه اشتراك دارند.