پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده بطن قرآن از مسائل زير بنايي تفسير و فهم مراد الهي است كه در لغت به معناي مخفي و پنهان است در مقابل ظهر به معناي آشكار و پيدا، و دو ديدگاه عمده در معناي بطن وجود دارد ديدگاه معناشناسانه كه در آن راه دست يابي به بطون قرآن فهم عميق آن و رسوخ در علم است كه بنا برآيات قرآن و روايات رسيده،راسخان در علم ائمه اطهار عليهم السلام هستند و ديدگاه وجود شناسانه كه در آن سلوك إلي الله و طهارت قلب لازم است،تأويل هم به معناي حقايق قرآن است كه در ماوراي الفاظ بوده و آيات قرآن حاكي از آن است و اگر با بطن كه به معناي مداليل فرا تر از لفظ است(كه پس از تدبر عميق به دست مي آيد) يكسان گرفته شود ،لازمه اش وجود اختلاف در آيات قرآن است چرا كه قرآن در معرض فهم عموم مردم است در حالي كه تأويل را جز خدا و ائمه اطهار كسي نمي داند.أم الكتاب نيز كه نسخه بالايي قرآن است، علم آن ،تنها نزد خدا و ائمه اطهارعليهم السلام است و فقط ايشان به معاني فرا لفظي آيات قرآن آگاهي كامل دارند و ديگر انسان ها با كمك خدا و ائمه اطهار وبا تكامل دانش خود همراه با تزكيه باطن و تدبر عميق در آن ميتوانند به قطره اي از آن درياي ژرف نائل شوند، و نسخه ديگر آن كه نازل شده و قرآن نام گرفته و قابل فهم براي انسان هاست كه علاوه بر ظهر داراي بطن نيز مي باشد اما بطني مورد قبول است كه با ظهر قرآن در تناسب كامل بوده و هيچ گونه مخالفتي با كتاب و سنت نداشته باشد.آياتي از قرآن كريم و صريح روايات در بسياري از منابع شيعه و اهل سنت بر وجود بطن قرآن دلالت مي كنند، لكن در اين ميان برخي به بيراهه رفته و ظهر قرآن را در مقابل بطن آن، فاقد ارزش تلقي كرده و تمام قرآن را راز و رمز مي دانند فرقه اسماعيليه از معرفترين گروهها در ميان فرقه هاي باطنيه است كه بي هيچ قانون و ضابطه اي به تأويل قرآن پرداخته و تاويل كل قرآن را مختص در چند نفر مي دانند،كه با بررسي ريشه هاي مكتب آنها روشن مي شود كه آنان، با تاثير پذيري از انديشه هاي صوفيه وغلات و برخي مكاتب فلسفي بيگانه به تاويل قرآن پرداخته اند و تأويلاتشان داراي هيچ پايه و اساسي نيست. واژگان كليدي قرآن، بطن، تأويل، أم الكتاب،راسخان در علم.