پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

فقه سياسي به عنوان شاخه‌اي از دانش فقه، مجموعه قواعد و اصول فقهي حقوقي است كه عهده‌دار تنظيم روابط مسلمانان با خودشان و روابط مسلمانان با ديگر ملتهاست. با توجّه به تعريف ارائه شده از فقه سياسي و بر اساس نگرش اسلامي و پيوند نزديك و متقابل فرد و جمع، فقه سياسي شيعه داراي ساز و كارهايي بوده است كه مي‌تواند آن را روز آمد و كارآمد سازد، در فقه سياسي شيعه سامانه و ساختار هماهنگي با نيازهاي جديد پيش‌بيني شده است و ظرفيت آن را دارد كه در فرايندي معقول و سنجيده، بازسازي و بازآفريني شود، بدون آنكه اصالت دين زير سئوال رود؛ چرا كه همواره در اسلام، اموري كه به حسب احتياج زمان تغيير مي‌كند، بر اموري ثابت مبتني بوده است. از اين رو ثبات و تحوّل در فقه و آموزه‌هاي آن در كنار هم يا در هم تنيده شده‌اند، به گونه‌اي كه ثبات فقه بدون تحوّل به فروپاشي منتهي مي‌شود و تحوّل آن، بدون ثبات و در نظر گرفتن مباني جاودانه به تهي شدن فقه از اصالت خود مي‌انجامد. به همين جهت برخي معيارها در فقه سياسي شيعه وجود داشته‌اند كه با ثبات خود، اصالت فقه را با وجود تغيير و تحوّل حفظ كرده‌اند. برخي از اين معيارها در حيطه‌ي روابط با مسلمانان، شامل؛ برقراري عدالت، امر به معروف و نهي از منكر، رعايت مصلحت اسلام و مسلمين و رعايت مساوات بين همه‌ي افرا جامعه مي‌شوند. برخي ديگر از معيارهاي ثابت فقه سياسي شيعه، در حيطه‌ي روابط با غير مسلمانان و مسلمانان متمرد، شامل: اصل صلح يا اصل جهاد و اصل نفي سبيل مي‌شوند. واژگان كليدي: فقه، سياست، فقه سياسي، معيارهاي ثابت، شيعه.