بایسته های آمادهسازی مقاله
1. ساده و گویا باشد.
2. بین مطالب آن، پیوستگی منطقی از آغاز تا فرجام داشته باشد.
3. جامع و مانع و به دور از حاشیهپردازی باشد.
4. آفرینش، نوآوری، نوجویی و تازگی داشته باشد.
5. با نثر روان و نگارش صحیح باشد.
6. نسبت به موضوع، مخاطب و شیوه پرورش و بیان معانی، نگارش علمی و بلاغی داشته باشد (هر نوشتهای با بیان مناسب خود).
7. مطالب، تكراری نباشد و جملات، زنده و كوتاه باشند.
8. از آمار، ارقام، شواهد، نمودار و نقشه در جای خود استفاده شود.
9. یكدستی و انسجام مقاله از آغاز تا پایان حفظ شود.
10. از توهین، تحقیر، چاپلوسی و سبكنویسی پرهیز شود.
11. نكات ویرایشی، نشانهگذاری، پاراگرافبندی، رسم خط و... رعایت شود.
12. فصلهای اصلی و فرعی (عنوانگذاری مناسب) را در نظر بگیرد.
13. صمیمیت، صداقت، ایمان و پایبندی به نوشتار در سرتاسر مقاله وجود داشته باشد.
14. با رعایت حجم مطالب، از درازنویسی پرهیز گردد.
15. عنوان مناسب و جذاب داشته باشد.
مراحل مهم پژوهش در یك مقاله
1. مسئلهیابی و طرح تحقیق: به نقشه كار پژوهشگر برای حل مسئله پژوهش، طرح پژوهش گفته میشود.
2. اجرای تحقیق: گردآوری اطلاعات، ارزیابی و پردازش و داوری نتیجهگیری.
3. تدوین گزارش در قالبهای كتاب، پایاننامه یا مقاله علمی.
از مهمترین روشهای انتقال اطلاعات، تدوین و انتشار مقاله علمی است. مقاله به منزله یك سند علمی و ملاك ارزیابی توان علمی نویسنده است.
ساختار و اجزای یك مقاله علمی
1. عنوان:پختگی عنوان، بیانگر توان علمی نویسنده است و عنوان نامناسب، ارزش مقاله را كم میكند. این عنوان، ناظر به مسئله تحقیق و پرسش اصلی است. همچنین پوششدهنده واژگان كلیدی است. پس باید گویا و رسا باشد. در عین حال، اختصار فیزیك نیز امتیاز عنوان است. كلمات باید بین سه تا هشت كلمه باشد. عنوان نباید اعم یا اخص از محتوای مقاله یا از روی تعصب باشد. زمان انتخاب عنوان میتواند در ابتدا یا تكمیل یا تعویض آن در انتها باشد. از عناوین كلیشهای باید پرهیز شود و در مقالات علمی، عنوان باید علمی و به دور از صنایع ادبی باشد و ابهامآمیز نباشد.
عنوان باید نظر خوانندگان را به خود جلب كند؛ كوتاه و گویا و تنها بیانگر متغیرهای اصلی پژوهش باشد. ناگفته نماند برخی، تعداد كلمات در عنوان را حداكثر تا دوازده واژه هم بیان كردهاند. (سیف، 1375، ص12)
2. نام مؤلف یا مؤلفان و سازمان وابسته:بعد از عنوان نام نویسنده یا نویسندگان و زیر آن نام دانشگاه یا مؤسسه مربوط ذكر میشود، اما اگر هر كدام به مؤسسهای وابسته هستند، ذیل نام هر یك، نام آن مؤسسه میآید. ترتیب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال یكدیگر، معمولاً متناسب با میزان مشاركت آنان است وگرنه به ترتیب الفبا نوشته میشود. (هومن، 1378، ص84)
3. چكیده مقاله:در چكیده باید با استفاده از كلمات متن، عصاره مقاله را در 150 كلمه یا 200 كلمه آورد. چكیده، خلاصه جامعی از محتوای یك گزارش پژوهشی است كه هدفها، پرسشها، روشها و یافتههای پژوهش را به اختصار دارد و در حقیقت، آیینه پژوهش است و مخاطب را به خواندن تشویق میكند. اجزای چكیده شامل دلایل نگارش، ضرورت انجام شدن و بیان مسئله و مشكلی است كه مقاله به آن توجه كرده و نظرهای مختلف درباره آن بررسی شده است و ادله و شواهد كافی را در همان راستا بررسی و نتایج علمی به دست آمده را بازگو میكند. چكیده باید از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضی آورده شود. در چكیده بهتر است كلمات كلیدی هم بیاید. چكیده غیر از فهرست یا مقدمه است و جزئی از محتوای مقاله و اجمالی از مطالب تفصیلی آن است و از طریق مطالعه فهرست مطالب، مقدمه و نتایج نوشته میشود. در چكیده لازم نیست به منابع و مآخذ ارجاعی داده شود و از بیان خطابی، مثال و توضیح مفاهیم پرهیز میشود. برای مهارتافزایی در این مورد، بهتر است چكیده مقالات مهم، مطالعه و مرور شود تا الگویی فراراه محققان باشد. چكیده در حقیقت، بخش كامل، جامع و مستقل از اصل گزارش است. پس نباید پیش از گزارش پژوهش تهیه شود.
آسیبهای چكیدهنویسی عبارتند از:
الف) تبدیل چكیده به فهرست: چكیده هرگز مروری بر مباحث اثر تحقیقی و رساله نیست. بنابراین، نباید آن را با گزارش فهرست اثر اشتباه گرفت.
ب) تبدیل چكیده به طرح مسئله: برخی از افراد، در چكیده به شرح و تفصیل موضوع پایاننامه، مسائل آن و ضرورت بحث از مسئله میپردازند كه نادرست است. البته بیان اجمالی مسئله نیز از مباحث چكیده است، اما سهم آن، متناسب با سهم حجم چكیده است، نه اینكه مهمترین مطالب چكیده بر محور بیان مسئله بنا شده باشد.
ج) ارجاع به مآخذ: پرداختن به معرفی منابع و مآخذ در چكیده نیز نادرست است.
د) بیان خطابی: ادبیات چكیده باید همانند ادبیات رساله یا مقاله باشد. در واقع، استفاده از بیان شعارگونه، عبارتپردازی و خطابه در شأن رساله و مقاله علمی نیست.
4. كلیدواژه:كلماتی است برآمده از متن و مرتبط با موضوع اصلی مقاله كه خواننده با مطالعه آنها، به محتوای اصلی پژوهش پی میبرد. در حقیقت، كلیدواژهها در حكم موضوعات جزئی مقالهاند كه پس از چكیده میآیند. واژگان كلیدی به خواننده كمك میكند تا پس از خواندن چكیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این مقاله بررسی شده است. حتی از چكیده میتواند میزان ارتباط و كارآیی آن را برای اهداف مطالعاتی خود دریابد.
در تهیه كلیدواژه نباید از واژههای خیلی عام كه جنبه غیر تخصصی دارند، استفاده كنیم و نباید تصور كنیم هر كلمهای كه در عنوان به كار رفته، جزو كلیدواژه است. باید كلماتی باشند كه به طور مستقل، محتوای مقالهها را معرفی كنند. حتی اگر این كلمات، تركیب وصفی یا اضافی باشند، اشكال ندارد. گاهی میتوان از كلمات و الفاظ مترادف یا متضاد برای یافتن كلیدواژه بهره گرفت. گاهی كلیدواژههای مرتبط با تفكر و تأمل هر چند كه به ظاهر مشخص نیستند، به دست میآیند.
كلیدواژه در مقاله نقش «نمایه» و در كتابها و پایاننامهها نقش فهرست را دارند. این واژگان، نمای كلی مقاله را در ذهن تداعی میكنند. میانگین واژههای كلیدی در یك مقاله، پنج تا هفت كلمه است. (سرمد، 1379، ص321) انتخاب درست كلیدواژهها به نمایهسازی استاندارد مقاله در پایگاههای الكترونیكی علمی ـ پژوهشی كمك میكند و دسترسی مخاطبان را به مقاله تسهیل میسازد. كلیدواژهها باید با واژههای اصلی عنوان و مسئله تحقیق و در حد امكان با سرفصلها تناسب داشته باشد. نكته قابل تأمل این است كه به كلیدواژهها، گاهی چكیده هم گفته میشود.
5. مقدمه:یكی از بخشهای مهم مقاله علمی و روزنی است برای ورود خواننده به دنیای درون مقاله و در حكم نقشه راه برای خواندن كل مقاله است. وظایف اصلی مقدمه، روشن ساختن موضوع، مشخص كردن هدف و به دست دادن طرح و نقشه ارائه مطالب است. معمولاً داوران و ارزیاب برای شناخت قوت علمی مقاله، تنها به مقدمه و نتیجه آن نظر میكنند. بنابراین، باید آن را دقیق و مناسب متن مقاله بنویسیم. هدف اصلی یك مقدمه حرفهای، پاسخ دادن به این پرسشهاست: این تحقیق چه اهمیتی دارد؟ چه كسانی از آن بهرهمند میشوند؟ چه نیازی به حل این مسئله داریم؟ چه انگیزهای باعث شد تا این مقاله نوشته شود؟ در مقدمه مقاله، مسئله تحقیق و ضرورت انجام آن و اهداف آن از نظر بنیادی و كاربردی به صورت مختصر بیان میشود و از ذكر جزئیات پرهیز میشود.
در واقع، یك مقدمه خوب شامل: توضیح درباره پیشینه تحقیق، ضرورتها، روش، ساختار، مباحث و منطق حاكم بر فصول است و اینكه چرا این تحقیق، ادامه منطقی گزارشهای پیشین است، اما برخلاف چكیده در آن، سخنی از نتیجه نمیآید. مقدمه نباید مفصل و طولانی باشد. بهتر است حداكثر دو صفحه یا یكششم كل مقاله باشد. نویسنده میتواند از افعال مستقبل هم استفاده كند.
شیوه نگارش مقدمه هم از مطالب عام به خاص است؛ یعنی از جنبههای كلی شروع میشود و رفته رفته به بخشهای تخصصیتر میپردازد. محقق در مقدمه، باید پرسشهای پژوهش خود را به صورت استفهامی بیان كند و به تعریف متغیرهای تحقیق به صورت عملیاتی بپردازد. (هومن، 1378، ص87)
6. بدنه مقاله:قسمت اصلی مقاله است كه نویسنده در آن به سؤالات تحقیق به طور تفصیلی پاسخ میدهد. پس تا زمانی كه محقق، مسئله خود را حل نكرده یا به آن نزدیك نشده باشد، نباید آن را بنویسد. عبارات بدنه باید مستند به منابع معتبر و مستدل به برهان باشد و از آوردن عباراتی كه در درستی آنها شك دارد، بپرهیزد. تعیین محورهای داخلی در بدنه مقاله، ارتباط و انسجام منطقی در بین قسمتهای مختلف را تقویت میكند. در تعیین عناوین داخلی مقاله میتوان از سؤالات فرعی كمك گرفت و هر كدام از عنوانهای داخلی میتواند پاسخ به یك سؤال فرعی باشد. در صورت نیاز میتوان عنوانهای داخلی را به موضوعات و عناوین جزئیتر تبدیل كرد و به سؤالات ریزتر و سادهتر رسید كه پاسخ آنها، تنها به چند پاراگراف نیاز دارد. حجم مقاله نیز به نوع مجله و سقف سفارشدهنده آن بستگی دارد، اما بهترین مقاله، نوشتاری است كه با كمترین كلمات، بیشترین محتوای علمی را تولید كند و به حل مسئلهای بیانجامد. جملههای ساده، گویا و صحیح از ضروریات یك متن علمی است. اگر جملاتی از متن مقاله به لحاظ دستوری یا علمی، استوار نباشد، تأثیر ناخوشایندی بر مخاطب و اعتماد او میگذارد و كل مقاله را زیر سؤال میبرد. پس تنها مهارت در جملهسازی و عبارتپردازی برای تولید یك مقاله علمی كافی نیست، بلكه باید چینش صحیح جملات و تركیب درست آنها را آموخت. گام نخست در این مسیر، نگارش پاراگرافهای استاندارد است. پاراگراف، بخش كوتاهی از یك متن است كه درباره یك موضوع جزئی سخن میگوید. هر پاراگراف با یك جمله اصلی شروع میشود و همان جمله باید حاوی ایده اصلی پاراگراف باشد. در ادامه جملات توضیحی خواهند آمد كه هر كدام ادامه منطقی جمله قبل است. همچنین هر پاراگراف باید از استقلال نسبی برخوردار و مانند یك یادداشت كوچك باشد. شمار كلمات هر پاراگراف، زیر 150 كلمه است. هر بند (پاراگراف) نباید طولانی باشد و به مطلبی مهم بیفزاید. در ابتدای هر بند، از حروف «واو» یا «كه» كه حروف عطفند و نشان میدهد بند مستقل نیست، استفاده نمیشود. افزون بر استدلال و تأملات محقق، لازم است هر مقالهای با مجموعهای از آثار مرتبط با موضوع خود، در ارتباط باشد. از این رو، سعی میشود با نقل قول مستقیم یا غیر مستقیم (بازنویسی و تلخیص)، این ترابط علمی برقرار گردد و از منابع معتبر و دست اول استفاده شود. البته ارجاعات محقق نباید به قدری باشد كه تحلیل نگارنده را كمرنگ كند. ناگفته نماند كه اشاره به نظریههای رقیب در حل مسئله، نقد مستند و مستدل آنها، بیان نظریه برگزیده و دفاع از آن، عمدهترین مباحث بدنه یك مقاله است. بنابراین، باید از هرگونه بحث مفصل در تحلیل پیشفرضها، مبانی و مباحث مقدماتی پرهیز شود و در صورت نیاز به یك مطلب فرعی، آن را باید در پاورقی ذكر كرد. خوب است بدانیم كه در ارزیابی مقالات، معمولاً به اعتبار علمی منابع و كفایه ادله و صحت نتایج آن توجه میكنند.
7. نتیجه:در این قسمت، توصیف كلامی مختصر و مفیدی از آنچه به دست آمده است، ارائه میشود. در حقیقت، باید مشخص شود كه مقاله به روشن شدن مسئله، چه كمكی كرده است. بنابراین، دستاوردها و حاصل پژوهش، بدون بیان ادله و شواهد در بخش پایانی بیان میشود. نتیجه بر خلاف چكیده متضمن تعریف و بیان مسئله، ضرورت تحقیق، ذكر ادله و دیدگاههای رقیب نیست. نتیجه نشان میدهد كه مقاله حاضر چه نوآوریهایی داشته و چه مشكلی را حل كرده است. بر حسب اهمیت آنها، روش متداول بیان نتایج آن است كه ابتدا مهمترین و سپس یافتههای كماهمیتتر ارائه میشود. (هومن، 1378، ص90) توجه داشته باشیم كه مقاله، گزارش مستند و مستدل از تحقیق است، اما نتیجه مقاله، گزارش نتایج تحقیق بدون ذكر استدلال، استناد و ارجاع است. نتیجه مقاله در حقیقت، پاسخ به سؤالاتی است كه از ابتدا طرح شده و این نتایج، محصول یافتههای مستدل و مستند در متن مقاله است. بنابراین، از هرگونه عبارتپردازی و ادعای به اثبات نرسیده باید خودداری كرد. نتایج معمولاً مبتنی بر ترتیب منطقی پرسشها یا فرضیهها و نیز وابسته به تأیید یا تأیید نشدن فرضیههاست و ترتیب بیان نتایج نیز بر حسب ترتیب تنظیم سؤالها و فرضیههای آنهاست. (سیف، 1375، ص30)
8. استنادات:اعتبار علمی مقاله به مستند و مستدل بودن آن است. ارائه فهرست كاملی از مراجع مقاله با رعایت اصل امانتداری و اخلاق پژوهشی مورد انتظار است. البته سبكهای استنادات در كتابها و مقالات متنوع است. معمولاً از راهنمای نویسندگان مجله یا جشنواره علمی در چگونگی ارجاعات پیروی میشود. ارجاع در پایان مقاله، ارجاع در پاورقی و ارجاع در متن، سه شیوه عمده استناد است كه شیوه اخیر به علت سهولت، سرعت، ایجاد تمركز ذهنی برای خواننده و رواج جهانی آن، بر دو شیوه قبلی برتری دارد. در ارجاع درونمتنی، نام صاحب اثر، تاریخ انتشار و شماره جلد و صفحه را میآورند، مانند: (مطهری، 1382، ج3، ص150)، اما نام اثر نمیآید. درباره مشخصات كتابشناختی منابع تحقیق (كتابنامه) كه در پایان مقاله میآید، هماهنگترین روش، همسویی با روش ارجاعنویسی در بدنه اصلی مقاله است كه در پی میآید. البته در ارجاعات و نقل قولها نباید افراط كرد. در آن صورت، مقاله به مجموعه یادداشتها و تحلیلهای دیگران، تبدیل و از ارزش علمی آن كاسته میشود.
شیوه ارجاع منابع
در جهت امانتداری اندیشههای دیگران و برای اطلاعرسانی بیشتر خواننده برای مراجعه به منابع اصلی باید ارجاعات آورده شود. بنابراین، هرگاه در متن مقاله، مطلبی از یك كتاب یا مجله یا هر منبع دیگری به صورت مستقیم یا غیر مستقیم نقل شود، پس از بیان مطلب باید آن را مستند ساخت. این مستندسازی، شیوههای مختلف دارد كه ما سعی كردهایم جدیدترین روش ارجاعدهی را كه در مقالات علمی كاربرد دارد، در نظر بگیریم. البته شیوههای ارجاعدهی، متفاوت است و پیروی از آنها هم در جای خود و متناسب با محل ارائه مقاله قابل قبول است.
الف) شیوه ارجاع در متن
در استناد، نام مؤلف و صاحب اثر بدون القاب: آقا، خانم، استاد، دكتر، پروفسور، حجتالاسلام، آیتالله و امثال آن آورده میشود مگر در جایی كه لقب جزو نام مشخص شده باشد، مانند خواجه نصیرالدین طوسی، آخوند خراسانی، امام خمینی، علامه طباطبایی. (دهنوی، 1377، ص89)
1. اثر با یك مؤلف: پس از آوردن متن، داخل پرانتر: نام خانوادگی مؤلف، تاریخ انتشار، شماره صفحه به ترتیب میآید و پس از آن نقطه میگذاریم مانند: (ابطحی، 1382، ص27).
2. اثر با بیش از یك مؤلف: نام خانوادگی آنان به ترتیب به همراه سال انتشار و شماره صفحه میآید مانند: (سرمد، بازرگان، حجازی، 1379، ص50). اگر بیش از سه مؤلف بود، نام خانوادگی اولین مؤلف و به دنبال آن عبارتِ «و همكاران یا و دیگران» و سپس سال انتشار و شماره صفحه میآید مانند: (نوربخش و دیگران، 1346، ص75).
3. اثر با نام سازمانها و نهادها: به جای نام مؤلف، نام سازمان میآید مانند: (فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، 1382، ص34).
4. دو یا چند اثر یك مؤلف: همه آنها داخل پرانتز به ترتیب تاریخ نشر میآیند مانند: (والاس، 1980، ص15؛ 1988، ص27؛ 1990، ص5) اگر چند اثر یك مؤلف در یك سال منتشر شده باشد، آثار مختلف او با حروف الفبا از هم متمایز میگردند مانند: (احمدی، 1365 الف، ص22؛ 1365 ب، ص16).
5. استناد آیات و روایات: ابتدا نام سوره و سپس شماره آیه ذكر میشود مانند: (بقره، 39). در خصوص نهجالبلاغه، نام كتاب و شماره خطبه یا نامه (نهجالبلاغه، خطبه 33) و روایات غیر نهجالبلاغه، نام گردآورنده روایات، تاریخ نشر، شماره جلد و صفحه میآید مانند: (؟؟، 1403، ج56، ص198).
ب) زیرنویس (پاورقی) توضیحی
توضیحات اضافی یا اصطلاحی كه برای حفظ انسجام متن نمیتوان آن را درون متن آورد، زیر صفحه با مشخص كردن شماره میآید. توضیحات باید حتیالامكان خلاصه باشد. ترجمه آیات و روایات در متن فارسی بیاید و در صورت نیاز میتوان متن عربی را در پاورقی آورد. كلمههای بیگانه در داخل متن حتماً باید به فارسی نوشته شود و صورت خارجی آنها در پاورقی بیاید. اینها در مورد اصطلاحات تخصصی یا نام اشخاص است. در موارد ضروری كه باید نام خارجی در متن بیاید، باید در كنار صورت فارسی، داخل پرانتز نوشته شود. (غلامحسینزاده، 1372، ص17)توجه كنیم در هر متن، آوردن یك بار معادل انگلیسی آن واژه كفایت میكند.
ج) ارجاع در منابع
اول) ارجاع در كتاب:محقق در پایان مقاله باید فهرستی از منابع و مآخذی را كه در متن به آنها استناد كرده است، به ترتیب حروف الفبای نام خانوادگی بیاورد. در اینجا تنها منابعی میآید كه در متن از آنها استفاده شده است. در ذكر منبع، بیان حداقل پنج دسته اطلاعات، ضروری به نظر میرسد:
1. نام خانوادگی و نام مؤلف یا مؤلفان؛
2. تاریخ انتشار اثر؛
3. عنوان اثر؛
4. نام شهر؛
5. نام ناشر (البته اگر كتاب تجدید چاپ شده باشد، شماره چاپ آن هم میآید).
جداسازی این اطلاعات با نقطه و جداسازی اجزای مختلف هر یك با ویرگول (،) است مانند:
üمنابع تك مؤلف:
جوادی آملی، عبدالله (1372). هدایت در قرآن (چاپ سوم). تهران: مركز نشر فرهنگی رجاء.
üمنابع دارای دو مؤلف یا بیشتر:
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، زهره (1379). روشهای تحقیق در علوم رفتاری (چاپ سوم). تهران: نشر آگاه.
üآثار دارای مترجم:
صدرالدین شیرازی، محمد (1375). شواهد الربوبیه، ترجمه: جواد مصلح. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.
üآثار با عنوان سازمانها و نهادها:
مركز اسناد و مدارك علمی، وزارت آموزش و پرورش (1362). واژهنامه فارسی ـ انگلیسی. تهران: نشر مؤلف.
üآثار دارنده ویراستار به جای مؤلف یا چند نفر گردآورنده یا مجموعه مقالات به شكل زیر:
شفیعآبادی، عبدالله (گردآورنده)، (1374). مجموعه مقالات جنگ روانی. تهران: انتشارات سمت.
دوم) ارجاعدهی مقالات:ابتدا نام مؤلف یا مؤلفان، سپس تاریخ انتشار، بعد عنوان مقاله، به دنبال آن نام مجله و شماره آن ذكر میشود. آنگاه شماره صفحات آن مقاله در آن مجله با حروف مخفف صص در فارسی و ppدر انگلیسی میآید، مانند:
حداد عادل، غلامعلی (1375). انسان عینی، فصلنامه حوزه و دانشگاه. ش 9. صص 41 ـ 35.
سوم) ارجاع پایاننامه و رساله:پس از ذكر عنوان باید ذكر شود كه آن منبع، پایاننامه كارشناسی ارشد یا رساله دكترا و به صورت چاپ نشده است. سپس نام دانشگاه به شكل زیر:
ایزدپناه، عباس (1371). مبانی معرفتی مشاء و اهل عرفان، پایاننامه كارشناسی ارشد، چاپ نشده. دانشگاه قم.
چهارم) ارجاع از یك روزنامه:همانند ارجاع مقاله در مجله است مانند:
محمودی، اكبر (1375، 21 مهر). موانع توسعه در ایران. روزنامه كیهان. ص6.
پنجم) ارجاع فرهنگنامه و دایرةالمعارف: در ارجاع نام سرپرست و بقیه موارد مثل كتاب عمل میشود مانند:
بجنوردی، سید كاظم و همكاران (1377). دایرةالمعارف بزرگ اسلامی (چاپ دوم)، تهران: مركز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
* مطلبی از دایرةالمعارف در شبكه وب:
Seven year’s war. Britannica online. Vers. 98.2.Apr.1998.
Encyclopaedia Britannica.02 Nov 2000http://www.eb.com:180/.
ششم) ارجاع كنفرانسها، سمینارها و گزارش:ارائه گزارش از همایش و سمینارها باید به شكل زیر باشد: (سلطانی، 1363، ص19)
همایش بینالمللی نقش دین در بهداشت و روان (1380). چكیده مقالات اولین همایش بینالمللی نقش دین در بهداشت روان. تهران: دانشگاه علوم پزشكی ایران.
هفتم) نقل از منابع الكترونیكی (اینترنت):امروزه نقل از منابع اینترنتی یكی از منابع ارجاعی است كه در ذكر آن، اطلاعات ضروری به ترتیب زیر بیان میشود: (ترابیان، 1987، ترجمه: قنبری، 1380)
بارلو، جان پی (1996). درخت یوشع میلرزد. در مجله Core(روی خط اینترنت). ج8، ش1، (1992)، نقل شده تاریخ 25 مارس 1996. قابل دسترسی در:
.: pub/zines/CORE Zine file:ptpetext.org Directory.g.Acorel.
* ارجاع به مقاله در مجله الكترونیكی:
Miles, Adrian. Singin’in the Rain: A Hypertextual Reading.” Postmodern culture 8.2(1998).02 Nov 2000 http://muse.jhu.edu/journals/pme/voo8/8.2miles.html.
* ارجاع یك كتاب الكترونیكی در شبكه وب:
Austen,Jane.pride and prejudiee.Ed.Henrychur chyard.
1996.02 Nov 2000.<http://www.pemberley.com
Janeinlp/pridprej.html>.
