اباحیگری های نوین

شناسه نوشته : 10769

1393/04/04

تعداد بازدید : 2505

اباحیگری های نوین
 
 
 
نجمه رضوی
عضو هسته پژوهشی نجمه خاتون(س) مدرسه علمیه الزهرا(س) شیراز، فارس
استاد راهنما: حجه الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر حمید محمودیان
زمستان 1392
 
چکیده
رهایی از تقیدات و تکلیفات شرعی و به طور کلی شریعت، در لوای نام های گوناگون در تاریخ مذهب و اعتقادات بشری، سبقه ی طولانی دارد. این آزادی های افراطی و عدم توجه به دیانت و شریعت و تکلیف گریزی در گذشته در قالب فرقه هایی مانند اباحیه و اباحتیه ، بابکیه و خرمدینه و مرجئه نمود داشت . بی توجهی به تکالیف و فقه گریزی در قالبشعارهایی مانند آزادی انسان از شاخصه های اصلی این فرقه ها بوده است . امروزه نمود چنین تفکرات در مکتب های فکری مانند لیبرالیسم ، سکولاریسم ، پلوارلیسم و نحله های فکری مثل عرفان اوشو ، پلئولوکوئیلو و ... نمود دارد. اصلی ترین نقدی که به این جریانات وارد می شود ، آن است که آزادی بی قید و شرطی که آن ها عنوان می کنند هیچ گاه باعث رشد و موفقیت بشر نبوده و از منظر عقلی و نقلی بسیاری مردود شمرده شده است . آزادی های جنسی و بی بند و باری و لا ابالی گری نه تنها باعث رشد و نمود نیست بلکه عامل تضعیف شخصیت انسانی ، غوطه وری در منجلاب گناهان و سر منشاء بسیاری از بیماری های روحی و روانی است . این نوشتار به بررسی نمودهای فکری این جریان فکری در مکتب ها ، نحله ها و فرقه های اسلامی و غیر اسلامی پرداخته است .
 
 واژگان کلیدی:اباحیگری، تکلیف گریزی، لیبرالیسم ، سکولاریسم، پلوارلیسم، تصوف،مرجئه ، اوشو ، پائولوکوئیلو.
 
 نتیجه گیری
آزادی های بی قید و شرط و عدم التزام به تکالیف ، شریعت گریزی و شریعت ستیزی در گذشته در قالب فرقه  های مانند اباحیه ( اباحتیه) در فرق اسلامی رخ نمود و فرقه هایی مثل بابکیه و خرمدینیه به آن دامن زدند. آزادی های جنسی ، لا ابالی گری های اخلاقی ، خارج بودن حوزه عمل از ایمان از شاخصه های اصلی فرقه ها و نحله هایی مانند مرجئه و اباحیه بوده اند . اهمیت این مساله آنچنان است که امام صادق ( علیه السلام ) می فرمایند :« بر یاد دادن آموزه های دینی بر فرزندانتان شتاب کنید قبل از آنکه مرجئه بر شما پیشی بگیرد.»
این شاخصه های فکری گاه با الفاظی مانند اباحیگری، گاه با لفظ آزادی و لیبرالیسم و گاهی با بحث تسامح و تساهل بیان شده است . اما مهم ترین عامل تمایز دهنده ی لفظ اباحیگری از آزادی واقعی ، عدم توجه به شریعت و تکلیف گریزی است .
امید بیش از حد به رحمت الهی ( رجاء)، خارج کردن حوزه ایمان از عمل ، لا ابالی گری در مسائل اخلاقی و خارج کردن حوزه دین از عرصه های اجتماعی و سیاسی ، شاخصه های اصلی اباحیگری است .
این شاخصه ها در مکتب هایی مانند لیبرالیسم ، سکولاریسم و پلوارلیسم نمود عینی تری دارد، به ویژه در لیبرالیسم آنچنان دامنه ی آزادی که بر اساس عقل گرایی ، انسان محوری و علم گرایی تنظیم شده است ، بالا برده می شود که به نظر می رسد انسان در جایگاه خدا نشسته است و حق هر گونه عمل و فعلی را دارد . این آزادی ها در حوزه های گوناگون اخلاق ، اجتماع و ... تعریف می شود . اما بر خلاف ادعاهای سردمداران آن ، تنها در حوزه اخلاق فردی عملی شده است و هیچگاه به دایره ی قوانین اجتماعی تسری نیافته است .
جدایی حوزه دین و سیاست ، همان کنار زدن نقش دین از مسئولیت های اجتماعی اش است که در سکولاریسم مطرح می شود. شخص سکولار وقتی دین را در حصار اعمال شخصی خویش محدود می کند ، عملا با این کار ضمانت اجتماعی و اخلاقی ، انجام تکالیف را از دوش انسان بر می دارد و در نهایت با پذیرش پلوارلیسم ، آیین و مسلک و رفتار هر فردی را می پذیرد و حتی او را اهل نجات یا حق می پندارد . به این صورت که اباحیگری شکل مدرنی به خویش می گیرد و پشت نام هایی مثل سکولاریسم و پلوارلیسم ، مخفی می شود. اما شاخصه های تفکر اباحی همچنان روشن است .
امروزه با رشد قارچ گونه ی عرفان ها و نحله های انحرافی و کاذب ، دامنه ی اباحیگری رشد و گسترش بیشتری پیدا کرده است . در واقع عرفان های جدید ، هرکدام به گونه ای و با شعاری جدید ادامه دهنده ی همان راه اباحیگری هستند . با توجه به گسترش دامنه ی کمی این عرفان ها ، فقط دو عرفان اوشو و پائولوکوئیلو به عنوان چهره های شاخص اباحیگری های نوین مورد بررسی قرار گرفت و دیده شد که شاخصه های اباحیگری یعنی عدم التزام به شریعت ، دشمنی با دین ، امید بیش از حد به رحمت الهی ( رجاء) بدون خوف ، لا ابالی گری های اخلاقی به ویژه در مسایل جنسی در این دو عرفان به صورت عینی و عملی ترویج می شود و هیچگاه نباید فریب شعارهای زیبای دینی آن ها را خورد . زیرا همگی این از خدا و دین گفتن ها و نوشتن ها، نقابی برای بیان و ترویج عقاید اباحیگری است.
با توجه به هدف و رسالت این نوشتار که تنها معرفی و نقد اباحیگری های نوین است ، از بیان علل نفوذ و گسترش چنین افکاری و هم چنین راهکارهای مقابله با آن چشم پوشیده شد ، اما ذکر چند پیشنهاد برای مقابله با چنین افکار و عقایدی خالی از لطف نیست .
1.      بیان روشن و  واقعی عقاید حقه شیعه در قالب
1.      کلاس ها و واحدهای درسی در حوزه ها و دانشگاه ها با اساتید مجرب
2.      برپایی سمینارها و همایش ها و فراخوان مقالاتی در زمینه راهکاری ترویج اخلاق و عرفان در جوانان
3.      تاسیس سایت ها و وبلاگ های تخصصی پاسخگو در مسایل عقیدتی
4.      تاسیس سامانه تلفنی گویا و مشاوران آنلاین مذهبی و اعتقادی
5.      امکان ارتباط مستقیم با علما و عرفاء و مراجع معظم تقلیید
2.برگزاری جلسات مناظره بین مهره های اصلی عرفان های جدید و علمای شیعه
3.تهیه برنامه های تلویزیونی و دیگر رسانه ها در معرفی و نقد فرقه ها و عرفان ها
4. حضور فرهیختگان در جلسات این فرقه ها و مناظرات پیش بینی نشده با آن ها
5. معرفی عرفان واقعی و بیان آن ها برای جوانان ( به دور از بزرگنمایی و غیر قابل دسترس نشان دادن مقامات عرفانی)
6. تکریم و توجه به عرفای واقعی معاصر و برگزاری کلاس های آموزش سیر و سلوک عرفان واقعی به جوانان
7. بیان زیبایی های دین با روش های جدید( انذار و تبشیر به یک اندازه)
8. احیای سنت نبی ( صلی الله علیه و آله و سلم) و اخلاق کریمه ایشان در برخورد با جوانان( توسط مسئولان و متولیان امر فرهنگ) و ....
 
 
 
فهرست منابع
 
    *قرآن کریم
    1.ابن ابی الحدید، 1385 ق،شرح نهج البلاغه،تحقیق :محمد ابوالفضل ابراهیم بیروت ، دار احیاء الکتب العربیه .
2-آشوری،داریوش ،1366،دانشنامه سیاسی،تهران،سهرودی.
3-آمدی، عبد الواحد،1377غررالحکم، مترجم: سید هاشم رسول محلاتی، قم، دفتر نشر فرهنگ اسلام.
4-اسحاقی،سید حسین ،1384،آزادی در اسلام و غرب،قم، مرکز پژوهش های صدا و سیما.
5-اعوانی،غلامرضا ،«کلیاتی در باب اسلام و مدرنیسم» (گفتگو)، مجله ی سروش اندیشه، شماره ی سوم و چهارم، تابستان و پاییز 1381.
6-ایازی، سید محمد علی،1379،آزادی در قرآن،تهران، ذکر.
7-انوری، حسن، 1381،فرهنگ سخن،تهران، سخن.
8-اشعرین ، ابوالحسن،بی تا، مقالات اشعرین، بی جا، بی نا.
9-اوشو، 1384، آواز سکوت، مترجم جواد حسینی ، تهران ، هودین.
10-برلین،آیزابلا ،1371،دو مفهوم آزادی در فلسفه سیاسی، مترجم مرتضی اسعدی، تهران، انتشارات الهدی.
11-بازرگان، مهدی، 1344،احتیاج روز، مجموعه مذهب در اروپا، به کوشش سیدهادی خسروشاهی، شرکت سهامی انتشار، تهران.
12-بغدادی،عبدالقاهر ،1408ق،الفرق بین الفرق،بیروت ، دارالجیل.
13-بندرریگی،محمد1378، المنجد، تهران،بی نا،
14-باطنی محمد رضا و دیگران، 1385،فرهنگ انگلیسی به فارسی معاصر پویا، تهران ، فرهنگ معاصر .
15-بیات و دیگران، عبدالرسول ،1380،فرهنگ واژه ها، تهران، موسسه اندیشه و فرهنگ دینی.
     16.برنجكار،رضا ،1383.آشنايي با فرق ومذاهب ،قم ،طه
      17.پژوهشکده تحقیقات اسلامی، 1385،فرهنگ شیعه، قم، زمزم هدایت.
      18.پتیک ،الیزابت ، بی تا«زنان در جنبش های دینی نوین» ترجمه ابوالفضل حقیری، کتاب نقد، سال نهم، شماره 45.
    19.-  پائلو کوئیلو،1379، اعترافات یک سالک، ترجمه ی دل آرا قهرمان، تهران، بهجت.
    20-________،1384،کنار رود بیدار نشستم و گریستم ، ترجمه آرش حجازی، تهران، کاروان.
    21.________،1384،ورونیکا تصمیم می گیرد بمیرد،  ترجمه آرش حجازی ، تهران، کاروان.
   22-تهانوی محمد علی ،1996 م ،موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، بیروت، مکتب لبنان ناشرون.
    23-تهرانی جواد ،1363،عارف و صوفی چه می گویند، بی جا، کتابخانه بزرگ اسلامی.
     24-توحید فام،محمد،1378،چرخش های لیبرالیسم،تهران، روزنه.
25-جوان، حمیدرضا،  1388.تکلیف مداری و اباحه گری، قم، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما.
26-جرخلیل ، 1363،فرهنگ لاروس، ترجمه سید حمید طبیبیان، تهران، امیرکبیر.
 27-جعفریان، رسول، 1371، مرجئه؛ تاریخ و اندیشه،قم، خرم.
 28-جوادی آملی عبدالله ، 1386، نسبت دین و دنیا، قم، اسراء .
 29-__________،1390،حق و تکلیف در اسلام، قم، اسرا.
 30_جهانبیگلو، رامین،1379،ایران و مدرنیته، تهران، گفتار.
31-حلی، ابومنصور ،مبادی الوصول علم الاصول، قم، مکتب الاعلام اسلامی، 1404.
32-حنایی کاشانی، محمد سعید،1378، مدینه احرار، مجله کیان، شماره 48، مرداد و شهریور.
33-حلبی، علی اصغر،1376،تاریخ علم کلام،تهران، اساطیر.
23-خاتمی، سید احمد،1380،فرهنگ علم کلام،تهران، صبا.
24-خمینی، سید حسن، 1387،فرهنگ جامع فرق اسلامی، تهران، بنیاد پژوهش های اسلامی.
25-خسروي حسيني، سيدغلامرضا  ،1375ترجمه وتحقيق الفاظ قرآن،تهران ،مرتضوي .
26-دیلمی احمد و مسعود آذربایجانی،1385، اخلاق اسلامی،قم، معارف.
27-دهخدا،،علی اکبر، 1377،لغت نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
28-دفتر تبلیغات اسلامی،1390،جستارهایی در نقد تصوف، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
29- دفتر تبلیغات اسلامی،1390،جستارهایی درباره عرفان های نوظهور و انحرافی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی
30-رکنی ، محمد تقی،مقاله اباحیگری در بوته ی نقد به نقل از سایت howzeh.net
31-رحیم پورازغدی،1381،حسن، اسلام و مدرنیته، فصلنامه کتاب نقد، شماره 23.
32  -ری شهری،محمد، 1362.میزان الحکمه،، مشهد، مرکز نشر مکتب علوم اسلامی،
 
33-رزول پالمر، رابرت،1363، تاریخ جهان نو، ج2،مترجم ابوالقاسم طاهری،تهران، امیرکبیر.
    34.سجاديسید جعفر،،1373 ،فرهنگ معارف اسلامي ،تهران ،دانشگاه تهران.
35-__________،1370،فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی،تهران،ظهوری.
36-سلیمان زاده، یوسف، 1387،آزادی در اسلام، سنندج، تافگه.
36-سروش، عبدالکریم ،1378، بعثت و بحران هویت،مجله کیان،شماره 49،سال نهم.
37-سعيدي شاهرودي، علي وديگران ،1385رهيافت هاي از مكتب پيامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم)،قم،سپاه.
38-سبحانی، جعفر ،1386،سیمای فرانگان، قم، موسسه امام صادق(علیه السلام).
39-شیخ صدوق،1382،ثواب الاعمال، محمد رضا، انصاري محلاتي ،قم ،نسيم كوثر .
40.احمد حسین، شریفی ،1387،عرفان حقیقی و عرفان های کاذب،قم،صهبای یقین.
41.___________،1384،آیین زندگی؛ اخلاق کاربردی،قم،معارف.
42.شاکرین،محمد رضا، 1387،سکولاریسم، تهران ، اندیشه جوان.
43-صدر،محمدباقر، المعالم الجدیده الاصول،تهران، مکتب النجاح، ج دوم، 1395.
44-صابري يزدي،1375،الحكم الزاهره ،محمد رضا انصاري محلاتي،قم ،تبليغات اسلامي.
45.طریحی، فخرالدین،1362،مجمع البحرین،تهران،مرتضوی.
46.طوسی، خواجه نصیرالدین،1398 ق،کشف المرادفی تجریدالاعتقاد،ابوالحسن اشعری،تهران،اسلامیه.
47.عنایت،حمید،1363،سیری در اندیشه های غرب،تهران،حکیم.
43-عباسی،ولی ا..، 1381 ، اندیشه دینی و قرائت پذیری،کتاب نقد.
44- غفاری، حسین،1378،لیرالیسم مدرن و افول آمریکا (مقدمه) کتاب پروفسور رابرت اچ، بورک، مترجم الهه هاشمی، انتشارات حکمت، تهران.
45- غنی نژاد، موسی ،1357، سنت، مدرنیته، پست مدرن (گفتگو با اکبر گنجی)، تهران، انتشارات طلوع آزادی.
46- فیومی، احمد،بی تا،مصباح المنیرفی غریب شرح الکبیر الرافعی،بی جا. بی نا.
47-فعالی، محمد تقی1385، آفتاب ها و سایه ها،تهران ، نجم الهدی.
48.__________،1388،جنبش های نوظهور معنوی؛ نگرشی برآراء و اندیشه های اوشو، تهران، سازمان ملی جوانان.
49-قدردان قراملکی، محمدحسین،1384، قرآن و سکولاریسم، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
50-__________________،1380،قرآن و پلوارلیسم،تهران، اندیشه جوان.
49-قلی زاده، امید ،1379،واژه شناسی اصطلاحات اصول فقه،تهران، بنیاد پژوهش های علمی فرهنگی نور الاصفیاء.
50- فولکیه، پل ،1373،فلسفه عمومی با مابعدالطبیعه، ترجمه ی یحیی مهدوی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
51-کلینی،محمد،بی تا،اصول کافی،جواد مصطفوی،تهران، اسلامیه.
52-کونل،راینهارد، 1357،لیبرالیسم،منوچهری فکری ارشاد، تهران، توس.
53-كاشفي،محمدرضا ،1380، فرهنگ و مسیحیت در غرب، تهران، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
54-گواهی،عبدالرحیم،1374، واژه نامه ادیان، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
55-لین و لنکستر1362.، خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه ی علی رامین، ج سوم، تهران، موسسه ی انتشارات امیرکبیر.
56-مصباح یزدی،محمد تقی،1366،آموزش فلسفه،تهران،تبلیغات اسلامی.
57-مشکور، محمدجواد، 1387،فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، بنیاد پژوهش های اسلامی.
58-مشکینی اردبیلی،1348 ،علی، اصطلاحات اصول، قم، حکمت.
59-معین،محمد، 1380،فرهنگ فارسی، تهران، سرایش.
60-ملکیان، مصطفی،1380. «شناخت جهان، سرآغاز تجددگرایی»، مجله ی آیین، شماره ی نهم.
61.مطهری،مرتضی،1380،احیای تفکر اسلامی،تهران، صدرا.
62._________،1378،اخلاق جنسی،تهران،صدرا.
63.__________،بی تا، مجموعه آثار،تهران، صدرا.
64.مریجی، شمس الله،1387، سکولاریسم و عوامل شکل گیری آن در ایران، قم ،امام خمینی.
65.مظاهری سیف، محمد رضا، 1385، اخلاق موفقیت، هفته نامه پگاه، ش 198.
66. محمد تقی، مجلسی،1374،بحارالانوار؛ترجمه جلد پانزدهم،محمدباقر كمره اي،تهران،مهر.
67.____________،1363،بحارالانوار؛ترجمه جلدچهارم،موسوی خسروی، تهران، اسلامیه.
61-نصری، عبدالله ،1383،گفتمان مدرنیته،تهران،دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
62-_________،1383، انتظار بشر از دین،تهران،موسسه فرهنگ و دانش معاصر.
63-نصر، حسین ،«معنویت و علم، همگرایی یا واگرایی» ، ترجمه ی فروزان راسخی، مجله نقد و نظر، سال پنجم، شماره سوم و چهارم، شماره پیاپی 19-20، تابستان و پاییز 1378.
64-نصر،سیدحسین ، 1378،«دین و بحران زیست محیطی»، ترجمه ی محسن مدیر شانه چی، فصلنامه ی کتاب نقد، سال پنجم، شماره ی 17-18.
65- نراقي،احسان ،1382، «حقوق بشر، از رویا تا عمل» مجله ی آفتاب، سال سوم، شماره ی 27.
66.نجف پور، مهدی،1384،ریشه یابی تصوف،قم، عصر ظهور.
66-وحیدی، محمد ،1380،احکام بانوان، قم، عصمت.
67. وکیل زاده هادی ،1388،اشو از واقعیت تاخلصه، تهران، کانون اندیشه جوان.
67-ولایی،عیسی، 1380،فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، تهران، نی.
68-واحدی، سید تقی،1384، درکوی صوفیان،تهران، نخل دانش.
69-همیلتون، ملکم ،1377،جامعه شناسی دین، ترجمه ی محسن ثلاثی، تهران، انتشارات تبیان.
70-هدفیلد، ژ،آ، 1374،روانشناسی واخلاق، ترجمه علی پریور،تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
71. یوسفیان ،حسن ، 1389،کلام جدید، قم، امام خمینی .
 

نوشته های مرتبط